» 14 december 2017

Met Hans de Ruiter gaat een markant Schiedammer heen

Han van der Horst | 15-09-2017


IN MEMORIAM - Een jaar of twee geleden – nog voor er iets bij hem geconstateerd was – zei Hans de Ruiter het al tegen zijn vrienden. “Ik heb nog achttien maanden op zijn hoogst.” Op zaterdag 9 september hield zijn door kanker gesloopte lichaam het niet langer vol. Hij is 66 jaar geworden.

Hans de Ruiter was wat je noemt een babyboomer. Geboren op 2 november 1951 bezocht hij de Rijks HBS, toen die net een nieuw onderkomen had gevonden op de Burgemeester van Haarenlaan. Daar werd hij geraakt door de geest van de jaren zestig. Net als zo veel van zijn leeftijdgenoten kwam Hans in opstand tegen de benauwde atmosfeer van de wederopbouw.

Toch was hij toen al wars van elke modegril. Hans de Ruiter liep nooit met de massa mee. Hij dacht overal het zijne van en als zo’n geestelijk proces eenmaal voltooid was, liet hij zich niet meer van een ingenomen standpunt afbrengen. Hij was in zijn opvattingen net zo bestendig als in de lliefde. Rita, die zijn leven tot het laatste moment deelde, was al zijn vriendinnetje op de middelbare school.

Hans had een hekel aan oppervlakkigheid. Hij verachtte meelopers maar hij was niet strijdlustig ingesteld. Van mensen of denkbeelden die hij verachtte, keerde hij zich af. Hij klom nooit op een podium om zijn gelijk te halen. Hij was liever een kritisch luisteraar en een kritisch lezer. In het huis van Hans en Rita kwamen steeds nieuwe boeken en lp’s binnen. Hans was een groot liefhebber van literatuur en klassieke muziek. Het liefst zat hij op zijn kamer te lezen en te luisteren, de shag en een goede armagnac binnen handbereik.

Toch was hij het tegendeel van een kluizenaar. Hans sloot zich aan bij de groep jongeren rond de cineast Jan Schaper, die in het Zakkendragershuisje een soort informele levensschool had gevormd. Schaper zette zich af tegen de consumptiemaatschappij met zijn massaproductie en zijn platte amusement. Daar tegenover predikte hij eerbied voor ambacht, kwaliteit en traditie. Eigenlijk was Jan Schaper een conservatieve cultuurcriticus. Hans heeft in de jaren zeventig veel van hem opgestoken.

Schaper was een groot tegenstander van het toenmalige Schiedamse gemeentebestuur dat grote delen van de – toegegeven: verkrotte – binnenstad verving door zielloze nieuwbouw waarvan de voorbeelden met name op de Verbrande Erven en achter Hoogstraat en Broersveld te zien zijn. Hij kwam tevergeefs op voor renovatie van de oude brandershuisjes. In die tijd moet Hans besloten hebben dat hij het zijne kon doen om nog iets van het oude Schiedam te redden. Hij sloot zich aan bij een krakersgroep, die de oude mouterij op de Sint Anna Zusterstraat bezette voor dit gebouw zou worden afgebroken of kapotverbouwd. Daardoor is dit monument voor Schiedam behouden gebleven.

De krakersgroep werd gelegaliseerd en kreeg de kans om een jongerencafé te beginnen. Dat liep na een jaar of wat uit de hand: fout volk nam de macht over. Daarop ging Hans, die inmiddels een leidende rol speelde, over tot drastische maatregelen. De kroeg ging een tijd lang dicht. Daarna werd de Mouterij opnieuw geopend, nu als restaurant. Hans maakte er zijn levenswerk van. Eest en zolders van het monumentale gebouw werden zorgvuldig bewaard, terwijl men op de begane grond in een historische sfeer kon dineren. Rita was het plechtanker. Hans bleef bescheiden op de achtergrond maar hij bepaalde sfeer.

Tot hij er genoeg van kreeg. Een jaar of vijftien geleden trok hij zich terug tussen zijn boeken, zijn platen en zijn shag. Hij kwam alleen nog maar naar buiten voor kleine wandelingen, de hoed zwierig op het hoofd. Regelmatig legde hij aan in cafe ‘t Spul. Maar zijn hoofd was bij de muziek en de wereldliteratuur. Zo leefde Hans in alle rust voort, tot de dood op de deur klopte om zijn komst alvast aan te kondigen.

Hij liet zich daardoor net zo min als zijn Rita, van de wijs brengen, zoals hij zich zijn leven lang door niets of niemand van de wijs had laten brengen. Hij hield nog op met de shag, al geloofde hij zelf niet dat roken iets met zijn ziekte te maken kon hebben.

Wat zeggen ze dan? Ze zeggen dan dat er een markante Schiedammer is heengegaan.






« Terug