» 14 december 2017

Ir. Harm de Block was zelf ook een Schiedamse Reus

Kor Kegel | 02-12-2017

Foto: Roel Dijkstra
SCHIEDAM – Als directeur van de dienst Gemeentewerken Schiedam had hij een sterk verantwoordelijkheidsgevoel. Harm de Block deed meer dan hij hoefde te doen. Elke zondag fietste hij als een ‘opperopzichter’ door Schiedam en noteerde hij in een opschrijfboekje alles wat door zijn ambtenaren gerepareerd of opgeruimd moest worden. Het oog van de meester zag alles.

Hij was al lang met pensioen, toen hij vijf jaar geleden in het Schiedamse PvdA-blad Voorwaarts vurig pleitte voor een perfect onderhoud van de monumentale stad Schiedam. “Een stad moet aantrekkelijk, schoon en uitstralend zijn”, zei Harm de Block, geïnterviewd door zijn partijgenoot Nico van der Vliet. Het streven naar een prachtige stad had De Block kennelijk niet losgelaten.

Dat interview was ter gelegenheid van zijn verhuizing naar Leeuwarden, waar zijn vrouw Titia vandaan kwam – zelf was hij geboren in Wieringerwaard in de kop van Noord-Holland, op zondag 6 september 1931. Harm en Titia besloten hun laatste levensjaren door te brengen in het Hoge Noorden van Nederland. Ze konden in Schiedam geen geschikte seniorenwoning vinden, in Leeuwarden wel, en Harm wilde zich verzekeren van de zorg die nodig was omdat een slepende ziekte (Parkinson) hem steeds meer in zijn functioneren ging hinderen. Hun woning aan de Noordvestsingel in Schiedam – met uitzicht op molen De Nieuwe Palmboom en de Noordmolen – had te veel trappen.

‘Leeuwarden’ was een weloverwogen besluit, ook vanwege de familie die ze daar nog hadden, maar met veel spijt verliet e Block de stad waaraan hij indrukwekkend veel had laten verspijkeren en vertimmeren. Zeg maar dat onder zijn verantwoordelijkheid als directeur Gemeentewerken de bebouwde kom van Schiedam verdubbelde en de oude wijken een forse stadsvernieuwing ondergingen.

Ir. Harm Gustave de Block is vorige week vrijdag op 86-jarige leeftijd in Leeuwarden overleden. Dezelfde leeftijd als een andere grootheid uit het Schiedam van een halve eeuw geleden die deze week stierf, namelijk oud-archivist Aart C. de Voogd van der Straaten (zie dit artikel).

De Block is van 1971 tot zijn pensioen in 1996 directeur van Gemeentewerken Schiedam geweest. Hij was hier opgevallen, omdat hij als hoofd civiele werken in Leiden erin geslaagd was de drukke Haarlemmerstraat autovrij te maken. Daar was een studieus leven aan voorafgegaan. Na de Tweede Wereldoorlog kon hij meteen naar de HBS en toen hij voor het eindexamen geslaagd was, adviseerde de burgemeester van Wieringerwaard, VVD’er Floris Kloeke (1914-2005), de uit een SDAP-nest afkomstige Harm om te gaan werken bij het hoogheemraadschap Wieringermeer. Na zijn militaire diensttijd, waarin De Block het schopte tot eerste luitenant en ervaring opdeed met leidinggeven, keerde hij terug naar het waterschap tot hij vroeg om toelating tot de Hogere Technische School in Leeuwarden. Hij doorliep de HTS in twee jaar en kreeg in Ljouwert kennis aan Titia, met wie hij in 1959 trouwde. Ze verhuisden naar een kamertje in Delft, omdat De Block door wilde studeren. Aan de Technische Hogeschool Delft studeerde hij cum laude af en zo was in de woorden van Nico van der Vliet 'onze ingenieur geboren'. De Block had een bijzondere fascinatie voor oude steden ontwikkeld en dat speelde ook een rol bij de uitnodiging van de gemeente Schiedam om hier te komen werken.

Tijdens de Nacht van Schmelzer op vrijdag 14 oktober 1966 had De Block besloten om actief lid te worden van de Partij van de Arbeid. Hij noemde Joop den Uyl zijn grote inspirator.

Hij werd voorzitter van het PvdA-district Delft. Voor hij naar Schiedam verhuisde, was hij een jaar lid van Provinciale Staten van Zuid-Holland. Hij werd een prominent lid van het PvdA-gewest Rotterdam en was van 1974 tot 1985 lid van de Rijnmondraad, waar hij een paar jaar het voorzitterschap van de Rotterdamse oud-burgemeester André van der Louw (1933-2005) meemaakte. De Block was als Schiedams ambtenaar en PvdA’er invloedrijk en had een groot netwerk in de Rotterdamse regio. Toen hij gevraagd werd om gedeputeerde in Zuid-Holland te worden, wilde hij Schiedam niet in de steek laten.

Hij was hier tenslotte ook met vele ontwikkelingen tegelijk bezig. De bouw van het stadskantoor. De aanleg van de Deltadijk om de Gorzen heen, met als gevolg sloop van het Gustowijkje (Eendrachtbuurt) en de Maashofjes nabij het Hoofd. De bouw van een rioolwaterafvoersysteem naar Vlaardingen, waar De Groote Lucht werd gebouwd. De stadsuitbreiding met Woudhoek en Spaland. De aanpassing van de Poldervaart. De verlenging van de tramlijn vanaf het Marconiplein naar Groenoord en andere infrastructuur. De aanleg van het landschapspark Kethel. De bouw van het crematorium op de Beukenhof. De komst van de metro.

De Block had oog voor talent. In 1972 onttrok hij ir. Hans van der Vlist aan de Verkeersdienst van de gemeente Rotterdam en stelde hij hem aan als hoofd civiele werken in Schiedam. Dat zou Van der Vlist tot 1982 blijven, maar ondertussen was hij al lid van de Provinciale Staten van Zuid-Holland geworden, wat hij tot 1995 zou blijven (waarvan negen jaar als gedeputeerde) om vervolgens dijkgraaf te worden van een ander hoogheemraadschap in Noord-Holland dan waar De Block gewerkt had, namelijk het waterschap Uitwaterende Sluizen in Hollands Noorderkwartier. Van der Vlist klom op tot directeur-generaal milieubeheer van het ministerie van VROM en aansluitend secretaris-generaal van dit departement. Een van de meest succesvolle ambtenaren die Schiedam ooit heeft voortgebracht. Mede dankzij De Block.

Hoe gezaghebbend De Block ook was, hij erkende het gezag van het politieke bestuur en kende als ambtenaar zijn plaats. Al een kwart eeuw is er de anekdote dat hij tegen zijn wethouder Chris Zijdeveld zei: “Waarom moet het altijd gebeuren zoals jij het wilt?” Waarop Zijdeveld repliceerde: “Omdat ik aan de hoogste politieke boom hang als het fout gaat en jij dan gewoon blijft zitten.” De Block betoonde zich een solidaire ambtenaar.

Harm deed er in zijn vrije tijd van alles bij. Vanwege zijn grote affiniteit met de Schiedamse molens werd hij in 1981 bestuurslid van de nieuwe stichting De Schiedamse Molens. Bij zijn afscheid in 2012 verraste hij de stichting met een wandelkaart, de Molenroute. Hij geloofde vurig in de betekenis van de Schiedamse Reuzen voor de toeristische attractie van de stad. Het is daarom dat de molens na zijn overlijden in de rouwstand stonden.

Na zijn pensionering in 1996 werd De Block gevraagd als adviseur in Schipluiden en later Midden-Delfland, waar de Schiedamse oud-ambtenaar en oud-afdelingsvoorzitter van de PvdA in Schiedam, Hans Verlinde, werkte als gemeentedirecteur en gemeentesecretaris.

In mei 2008 nam De Block afscheid van het bestuur van de PvdA-afdeling Schiedam. Op dinsdag 7 juli 2009 werd hij onderscheiden met de M.C.M. de Grootspeld bij gelegenheid van het leggen van de eerste steen van molen De Kameel.

Harm de Block was méér dan een constructieve en toegewijde ambtenaar. Hij was een buitengewoon vriendelijk mens.

(met dank aan Mari Dingenouts, Nico van der Vliet en anderen)


« Terug