Stof tot nadenken over vluchtelingen, van Shakespeare

09-06-2016 Wonen Han van der Horst

COLUMN - Tegen de komst van vijftig vluchtelingen naar de oude school op de Willem Passtoorsstraat zijn negen bezwaren ingediend. Daardoor duurt het langer voor zij hun tijdelijke huisvesting kunnen betrekken, zo maakte de burgemeester bekend.

Het gaat hier niet om asielzoekers, maar om mensen die al door de ambtelijke toelatingsmolen zijn gegaan. In tegenstelling tot wat velen menen, is die heel streng. Je wordt afgewezen tenzij… Er komen dus gezinnen naar Schiedam met een sluitend vluchtverhaal en érg goede redenen om bij hen thuis vervolging te vrezen.

Toch zijn er negen bezwaren ingediend tegen de omgevingsvergunning die noodzakelijk is voor het verbouwen van de school, waar nu nog een architectenbureau in zit.

De school staat naast hoge flats, die allemaal tot aan de nok bewoond zijn. Aan de andere kant verrijst een nieuwbouwwijk van rijtjeshuizen in de stijl van de jaren dertig. Zeker als die allemaal zijn verkocht, maakt vijftig bewoners meer of minder in dat deel van Nieuwland niet uit. Schiedam kan voldoende kennis van zaken mobiliseren om de school in de Willem Passtoorsstraat geschikt te maken voor bewoning. Daar is elders in onze stad al heel wat ervaring mee opgedaan.

En als de nieuwe onderkomens sober zijn, zeker vergeleken met die rijtjeshuizen, dan hoeft dat voor de beoogde bewoners niet zo bezwaarlijk te zijn. Zij zijn waarachtig minder gewend, als het om woonomstandigheden gaat.

Het is dan ook de vraag of de zorg van de bezwaarmakers niet overdreven is. Natuurlijk, de nieuwe bewoners komen uit een ver land waar de levensstijl anders is dan bij ons. Aan de andere kant hebben zij de wijk genomen voor het soort onderdrukking dat ons hier in Nederland zo met walging vervult, van de regimes en de terreurbewegingen in het Midden-Oosten. Het zou mooi zijn, Nederlands, Schiedams misschien, als we met zijn allen de weegschaal naar het positieve lieten overhellen... Vijftig nieuwkomers kunnen er in dat stukje Nieuwland best bij en als wij hen met open armen ontvangen en tegelijk laten zien wat wij hier gewénd zijn en graag zo willen houden, dan kan het toch moeilijk misgaan. De Mgr. Nolenslaan heeft ook een oosters tintje. Toch is het de meest succesvolle en volgens velen gezelligste winkelstraat van Schiedam.

De tonelisten van De Stokerij snoven die vrees voor het onbekende al op toen zij met onze stad kennismaakten. In hun versie van Hamlet roepen zij de Schiedammers op tot gastvrijheid. Dat brengt mij op het idee om nog een stukje Shakespeare naar voren te halen, de enige tekst die in zijn eigen handschrift is overgeleverd. Dat kwam zo: collega's waren bezig een grote voorstelling in elkaar te zetten over Thomas More, die ooit een volksopstand smoorde van Londenaren met bezwaar tegen de komst van vluchtelingen uit Frankrijk, die om hun protestantse geloof de wijk hadden genomen. “William”, moeten ze gevraagd hebben, “kun jij ons uit de brand helpen? We hebben nog een speech nodig van Thomas More aan het volk van Londen.” En wie weet, hoefde het ook wel niet voor niets. Shakespeare pakte zijn ganzenveer en zette een tekst op het stuk papier dat hier http://www.npr.org/sections/thetwo-way/2016/03/16/470729477/only-script-in-shakespeares-handwriting-urges-compassion-for-migrants te zien is.

Jaap Voigt en Henriette Koomans maakten een vertaling van deze tekst. Shakespeare komt met krasse taal. Dat is ook geen wonder. In het stuk staat Thomas More niet oog in oog met keurige burgers die een bezwaarschrift presenteren. Hij staat voor de taak een dreigende, gewapende horde naar huis zien te praten. Dan moet je in ieder geval duidelijk maken dat je niet bang bent. Het is van dik zestiende eeuws hout-zaagt-men-planken. Toch is het volgens mij stof tot nadenken voor de Schiedamse situatie.

Stel, we zetten ze het land uit en stel dat, dit, jullie kabaal, het hele vorstelijk gezag van Engeland heeft afgeblaft; zie de vreemdelingen voor je, miserabel, baby’s op hun rug en hun armzalige bagage, ploeterend op weg naar havens en kusten voor transport, en jullie, als koningen, wentelend in je wensen, het gezag verstomd door jullie gebral, als kemphanen gekleed in je eigen overtuigingen. Wat heb je dan bereikt? Dat zal ik je vertellen: je zou aantonen, hoe onbeschaamdheid en het recht van de sterkste zouden zegevieren, hoe orde ondermijnd zou worden: en door dit patroon zal niet één van jullie je oude dag beleven, omdat andere schurken, met hun ingebeelde grillen, met ’t zelfde gedrag, dezelfde redenen en hetzelfde gelijk, jou zullen oplichten, en mensen elkaar als uitgehongerde haaien zullen verslinden. O, wanhopig als jullie zijn, was je vervuilde geest met tranen en hef dezelfde handen, die je als oproerkraaiers tégen de vrede opheft, nu op vóór vrede, maak van je oneerbiedige knieën, je voeten die knielen om vergeven te worden! Zeg mij: welke rebellenleider kan alleen door zijn reputatie een opstand dempen? Muiterijen zijn niets anders dan incidenten, wie zal een verrader gehoorzamen? En hoe helder kan zijn stem zijn, als daar alleen de rebellie in klinkt? Jullie onderdrukken vreemdelingen, doodt hen, snijdt hen de strot af, neemt bezit van hun huizen, en laat het vorstelijk recht zomaar wegsluipen als een hond. Stel dat de koning, die genadig is als de overtreder berouw toont, je overtreding licht op zou nemen en je slechts zou verbannen, waar zou je dan naar toe gaan? Welk land zou jou, gezien de aard van je overtreding, een schuilplaats bieden? Ga je naar Frankrijk of Vlaanderen, naar één van de Duitse provincies, naar Spanje of Portugal, tja… waar dan ook, als Engeland maar geen greep op je heeft. Kijk, het is noodzakelijk om eerst zélf een vreemdeling te zijn: zou jij het fijn vinden een land te treffen met zo’n barbaarse aard, dat, terwijl het uitbreekt in afschuwelijk geweld, het jou geen verblijfplaats op deze aarde gunt, hun vervloekte messen aan jullie strotten slijpt, je veracht als honden, alsof die God daar, je niets verschuldigd is, noch jou gemaakt heeft, noch dat steun van de staat voor enige vertroosting zorgt maar alleen een voorrecht is voor hen die er wonen, wat zou je ervan vinden om zo behandeld te worden? Dit is de toestand van de vreemdelingen; en dit is jullie kolossale onmenselijkheid



Gerelateerd