Arbeidsmigranten bepalen deels de opkomst vandaag

Bron: alle cijfers.nl

ACHTERGROND - Vanavond zal het op de avond dat de uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen binnendruppelen, ook weer veel gaan op het opkomstpercentage. De democratie heeft feest, op verkiezingsdag, maar steeds meer mensen vertikken het op het feest te komen. 

Dat is zorgelijk, zo stellen de politicologen, de politici en bestuurders, ja, dat zou eigenlijk iedereen met een hart voor de samenleving moeten zeggen. Het kan toch niet zo zijn dat we een van de mooiste, rechtvaardigste systemen van besturen en leiding geven, moeilijke besluiten nemen en iedereen in zijn waarde laten hebben die er politiek denkbaar is, en dat mensen zeggen: boeien!

Toch lijkt dat te gebeuren. In 2022 was de opkomst in Schiedam 42,1 procent; in 2018 was dat 45,9 procent. En betrokkenen vrezen dat het dit jaar nog weer lager uitvalt. De Rotterdamse burgemeester Carola Schouten, met hoogtevrees, zegt ab te seilen van de Euromast als de opkomst in haar stad dit keer hoger is dan vier jaar geleden. 

Maar het is wel goed om de feiten in ogenschouw te blijven nemen. Volgens de gemeente Schiedam hebben dit keer zo’n 64.300 mensen in de stad het recht hun stem uit te brengen. Tijdens de Tweede Kamerverkiezingen vorig jaar oktober waren dat er zo’n 56.000. 

Het verschil zit hem in wie er mogen stemmen. Vandaag mag iedere ingeschrevene in de Schiedamse bevolkingsadministratie, die Nederlander is of uit een van de landen van de Europese Unie komt of die tenminste vijf jaar aaneengesloten in Nederland woont, stemmen. Voor de Tweede Kamerverkiezingen moet je de Nederlandse nationaliteit hebben.

In Schiedam wonen veel mensen die wel bij de eerste groep horen - mogen stemmen voor de gemeenteraad - maar niet stemgerechtigd zijn bij de Tweede Kamerverkiezingen. Ruim achtduizend dus, te eten het verschil tussen 64.000 en 56.000. 

Maar hoeveel van die mensen gaan stemmen? Het gaat om met name om Poolse, Bulgaarse en Roemeense arbeidsmigranten. Als ze al een idee hebben van het belang van stemmen en de gemeenteraad, is het maar de vraag of ze zich kunnen laten informeren. Schiedam24 is er tenslotte ook niet in het Engels. 

En bekijk het eens van de andere kant: hoeveel Nederlanders die zijn neergestreken aan de Algarve of de Costa Brava zullen daar hun stem uitbrengen? Voor de gemeenteraad, voor partijen die ze niet kennen. Hoeveel financieel specialisten werkzaam in Londen zullen dat daar doen? Hoeveel mensen die voor Europese instellingen werken, die een B&B zijn begonnen in het buitenland, nou ja, noem maar op, al die Nederlanders elders in de Europese Unie, stemmen die voor de Marie, of de Consiglio Comunale?

Achtduizend op de 64.000, dat is een op acht. Twaalf procent opkomst hè. Het verklaart denkelijk ook voor een aanzienlijk deel het verschil in opkomst tussen lokale en landelijke verkiezingen; in oktober was de opkomst in Schiedam 67,1 procent. Maar dat ging dus over aanzienlijk minder stemgerechtigden. 

In Schiedam is 96,6 procent van de volwassen bevolking kiesgerechtigd, zo meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) onlangs. De andere 3,4 procent is uitgesloten, vooral omdat ze korter van vijf jaar in Nederland verblijven. Dat is precies ook het percentage kiesgerechtigden voor deze gemeenteraadsverkiezingen van alle in Nederland ingeschrevenen. Het CBS stelde dat 13,3 procent van de Schiedamse kiesgerechtigden bestaat uit niet-Nederlanders. Saillant detail: in Rotterdam is dat percentage 12,3. En vergelijk verder: Vlaardingen 9,3%, Delft 12,9%, Nissewaard 5,2%, Capelle aan den IJssel 6,1% en Lansingerland 3,3%. Opvallend: Westland 6,8 procent.