Duizenden Schiedammers maken huis energiezuiniger

Wethouder Frans Hamerslag ging mee 'op klus' met het Energiehulpteam

SCHIEDAM - Schiedammers helpen om hun woning zo energiezuinig als mogelijk te maken. En als er drempels zijn om stappen te zetten, dan moeten die uit de weg worden geruimd. Dat is de inzet van Frans Hamerslag, als hij werkt aan de invulling van zijn wethoudersportefeuille op het gebied van duurzaamheid en milieu.

Onlangs konden Hamerslag en de ambtenaren die gaan over energie, een klein feestje vieren. Schiedam zag een aanvraag bij het Nationaal Isolatie Programma gehonoreerd: anderhalf miljoen euro extra kan de stad nu inzetten bij het energiezuiniger maken van de Schiedamse woningen. Dat betekent een verdere uitbreiding van het bestaande subsidieprogramma.

En dat blijft hard nodig. “Mensen met een eindafrekening van hun energieleverancier van vijfduizend euro of meer, die zijn er nog steeds”, aldus de wethouder. Hij hoort daar met name van via het Energiehulpteam dat in Schiedam aan het werk is. “Als dat gebeurt is de kans groot dat je direct in de schulden zit.” 

Dat is zijn voornaamste drijfveer - samen met de noodzaak om klimaat en energie goed over te dragen aan een volgende generatie: tegengaan van de ontwrichting, ook sociaal, waarvoor de energiecrisis zorgt. Want zoals zo vaak stapelen de problemen zich in de regel vaak op bij dezelfde huishoudens, dezelfde groepen mensen. Bovengemiddeld vaak ook in Schiedam. Vandaar het feestje en de blijdschap over de subsidie. 

Een belangrijk ijzer in het vuur om de Schiedamse woningen energiezuiniger te krijgen bleek afgelopen jaren de inzet van Energiehulp. Sinds eind 2021 gaat Energiehulp buurten en straten af, met dozen vol isolatiestrips, radiatorfolie en waterbesparende douchekoppen. Daarmee werden in de afgelopen vier jaar 2500 Schiedamse huishoudens geholpen, zo becijferde Damaris Doornweerd-Verboom, coördinator Milieu en Duurzaamheid van de gemeente. 

Dat ging niet zonder slag of stoot. Hamerslag herinnert zich dat het werk van Energiehulp langzaam op gang is gekomen. “In het begin kostte het moeite bij de mensen binnen te komen.” Gratis hulp, dat leek veel mensen te goed om waar te zijn. “Er moest een addertje onder het gras zitten.” De oorlog in Oekraïne en de hard oplopende energieprijzen brachten daar cynisch genoeg verandering in. De nood werd simpelweg te groot. Maar ook de inzet van het Energiehulpteam slechtte de achterdocht, door met inzet van veel tijd, en bloed, zweet en tranen, de mensen te blijven benaderen met de vraag of zij prijs zouden stellen op het doorvoeren van enkele maatregelen in huis, die voor een flinke besparing konden zorgen.

Na verloop van tijd bleek dat de gouden formule. Mensen lieten zich helpen en vertelden het door. “Het is echt gratis, er wordt echt bespaard.” Ja, dan win je op gegeven moment vertrouwen. Nu heeft het project de wind in de zeilen. “We hadden afgelopen jaar 750 huishoudens helpen tot doel gesteld”, aldus Doornweerd, “en dat hebben we gewoon gehaald.” Zeker nu, tijdens het stookseizoen, gaat het hard met aanvragen. Wat ook zo is: als de kachel in huis weer aangaat, dienen ook de vrijwilligers en ambtenaren die het team vullen, zich nadrukkelijker aan. Hamerslag: “Carola Schouten kwam in haar tijd als minister ook nog mee doen. Het zijn sowieso altijd positieve dagen. Mensen uit andere steden komen kijken hoe we dat hier in Schiedam doen.”

Overigens leert de ervaring van Energiehulp dat er soms meer speelt dan alleen een hoge energierekening. Bewoners delen hun verhaal, soms over hun verhuurder, over de wijk, over veiligheid. Energiehulp kan bewoners dan desgewenst doorverwijzen naar de juiste mensen voor ondersteuning.

De vaak veelzijdige problemen maken wel duidelijk dat het werk van Energiehulp hard nodig is. “Als je per maatregel op jaarbasis een paar tientjes bespaart, dan kan dat voor veel mensen toch een belangrijk verschil maken”, aldus Doornweerd. Hamerslag: “Dat is het mooie van dit project: het is dienend zijn aan en beschikbaar zijn voor de bewoners. Brengen zonder iets terug te vragen.” 

Spil in deze teams zijn de Wijkenergiecoördinatoren van het team Energiehulp, betaalde krachten die vraag en aanbod in deze bij elkaar brengen. Zij houden ook de inloopspreekuren in de verschillende buurten waar mensen met hun vragen over energie komen. De Wijkenergiecoördinatoren gaan met Schiedammers aan tafel zitten om te kijken hoe ze contracten kunnen aanpassen of anderszins tot steun kunnen zijn.

Maar zoals wel vaker als iets succesvol dreigt te worden: het eind van de regeling lijkt in zicht. De energiearmoedegelden vanuit het Rijk worden voorlopig niet verder aangevuld. Daarom zoekt de gemeente naar mogelijke alternatieve opvolging, zodat Schiedammers nog steeds met hun energiegerelateerde vragen terecht kunnen. Vooralsnog wordt de regeling voortgezet met geld uit andere potjes. 

De Energiehulp is niet beperkt tot huurhuizen, maar gaat toch vooral daar aan het werk. “We wilden ook iets doen aan de hoge energiekosten die mensen met een eigen woning kwijt zijn”, vertelt Hamerslag. “Zeker als je weet dat we in Schiedam veel kleine woningen hebben met slechte energielabels.”

Al eerder deed Schiedam een aanvraag bij het Nationaal Isolatie Programma. De laatste goedgekeurde aanvraag was de derde. In totaal maakte het rijk via dit programma vijf miljoen euro over naar Schiedam. 

De rijksbijdrage wordt gebruikt voor verschillende regelingen. Een eerste is die die Verenigingen van Eigenaars ondersteunt met een subsidie voor verduurzaming. Want ook onder de appartementsgebouwen met meerdere eigenaars zijn er in de stad nog vele te vinden die met de beste wil van de wereld niet energiezuinig te noemen zijn. 

Een concreet voorbeeld van een actie in dit verband is het zogenaamde ‘waterzijdig dynamisch inregelen’, een subsidieregeling voor VvE’s met blokverwarming om cv-installaties efficiënter af te stellen. “Met name bij blokverwarming kan het dynamisch inregelen een groot verschil maken en tot flinke besparingen leiden”, aldus Hamerslag. Een eerste actie in de Z-flats zorgde voor tot wel vijftien procent besparing op de stookkosten. Zo’n duizend woningen in Schiedam profiteerden tot dusver. 

Een andere regeling betreft een isolatiesubsidie, ook voor VvE’s. Eigenaren van zo’n zestienhonderd woningen in Schiedam vroeg die aan. Zij maken aanspraak op maximaal vijftienhonderd euro per woning. De regeling staat nog steeds open voor aanvragen.

Toch werd op het stadhuis ook duidelijk dat een regeling voor VvE’s, hoezeer die ook in Schiedam aanpak verdienen, niet volstond. “We wilden ook wat doen voor grondgebonden woningen”, aldus Hamerslag. Daar wordt nu aan gewerkt, binnenkort denkt de wethouder een subsidieregeling open te kunnen stellen. Nog niet alles is bekend, maar zeker is wel dat er wordt gekozen voor een aanvullende aanpak - ook al omdat vakmensen zo druk en dus schaars zijn. “Het wordt een doe-het-zelfregeling.” Dat komt mooi uit, want Schiedam is tenslotte een stad van klussers, zo weet hij. 

Dak-, spouwmuur- of vloerisolatie, alles komt in aanmerking. De eigenaar bepaalt zelf wat hij of zij het eerst wil aanpakken. “Ook met deze regeling willen we drempels weghalen. Landelijke subsidies zijn complex, wij willen het de mensen zo makkelijk mogelijk maken.” Groot voordeel van de regeling is volgens Hamerslag dat ‘je de mensen eigen regie geeft’. “Zij kunnen bijvoorbeeld ook combinaties met landelijke subsidies maken.” Die eigen regie is nodig, want iedere situatie, ieder huis verschilt. “We kunnen wel mikken op pakweg spouwmuurisolatie, maar veel Schiedamse woningen hebben eensteensmuren.” Het Servicepunt Woningverbetering wordt het loket om een subsidie aan te vragen en te beoordelen. Het servicepunt begeleidt Schiedammers daarbij met advies en overzicht over het traject.

Het servicepunt kent bovendien een revolverend fonds voor verduurzaming van woningen: Schiedammers die hun huis energiezuiniger maken kunnen er een lening voor krijgen; de terugbetalingen daarop gaan weer in het fonds, waarmee volgende gegadigden geholpen kunnen worden.

Als je zo de verschillende regelingen optelt - en er zullen vast woningen zijn die uit verschillende potjes zijn geholpen - kom je tot een duizenden huishoudens in de stad die financieel ondersteund zijn om hun woningen energiezuiniger te maken. “Daar is het college heel erg trots op”, aldus Hamerslag. “We doen het wat dat betreft in Schiedam erg goed. Het servicepunt is daarbij onze unieke kracht.”