Een profeet?

COLUMN - Soms krijgen dingen achteraf een voorspellende waarde. Dat is dit weekend het geval. Op Schiedam24 konden we lezen dat de satellietbouwer Isispace zich zal vestigen op de Van Heekstraat. Zo komt onze stad in het rijtje van Cape Canaveral, Kourou en Baikonoel terecht. Nee, dat is overdreven. Het bedrijf krijgt geen lanceerbasis. Dat zou het trouwens niet hoeven te proberen. Ik zie de bewoners van de nog te bouwen woontorens in het naburige Schieveste al processen aanspannen vanwege de geluidsoverlast. Een ruimteraket gaat niet in stilte omhoog.

Wat heeft dit nu te maken met de voorspellende waarde? 81 jaar geleden ging in het toenmalige Passage Theater een enorme revue in première die wel drie uur duurde. Het verhaal leek ver gezocht: Schiedammers reisden naar de maan en keken van bovenaf naar hun stad. Titel van de productie: ´'t zit erop´. Wat vanaf de maan bekeken werd, waren namelijk vijf jaren Duitse bezetting. Het script was geschreven door de onderwijzer Piet Alberts, die naast zijn werk actief was in de Rooms Katholieke Staats Partij. Hij had een half jaar vast gezeten in het gijzelaarskamp Sint Michielsgestel. Na zijn terugkeer begon hij te werken aan de bevrijdingsrevue die tijdens de hongerwinter (!) in het diepste geheim werd ingestudeerd. En dat terwijl iedereen in Schiedam die kon zingen, dansen of toneel spelen een rol kreeg. 

Na de oorlog is Alberts nog een tijdje wethouder geweest en interim-burgemeester. Daarna werd hij benoemd tot burgemeester van Rucphen, een functie die hij met veel verve en succes tot 1970 heeft vervuld.

In 1985 wilde Schiedam veertig jaar bevrijding vieren met een heropvoering van deze revue. Alleen was de tekst zoek. Ik kreeg toch de opdracht die te reconstrueren. Dat was geen doen. Ik stelde dus voor een nieuwe productie te maken met even nieuwe liedjes en muziek over het instuderen van een revue in de hongerwinter. Zo gezegd zo gedaan. De Vlaardingse bandleider en muzikant Dick Borst leverde de muziek. Hij had als jongvolwassene de bevrijding zelf meegemaakt. 

Terwijl we bezig waren met de voorbereidingen, kwamen er steeds meer onderdelen van Alberts tekst tevoorschijn. Die lag bij oude Schiedammers nog in de la. We konden er niets mee. Drie uur in het theater was te veel van het goede. Bovendien werd al gauw duidelijk aan wie Piet Alberts zijn inspiratie had ontleend: de Duitse componist Paul Linke en diens succesrevue uit 1920 Frau Luna over Berlijners die vanaf de maan naar hun stad kijken. De grote hit van deze revue kunt U gegarandeerd neuriën: Berliner Luft. Hitler heeft Paul Linke op zijn oude dag nog tot professor benoemd. 

Wij kwamen veertig jaar na dato tot de overtuiging dat het publiek een bevrijdingsvoorstelling die helemaal was gebaseerd op Duitse voorbeelden, niet zou begrijpen. Piet Alberts viel niets te verwijten. Hij had niks anders om zich op te baseren. En in de hele oorlog - ook daarna trouwens - was hij een loepzuiver mens. We kregen in 1985 met onze nieuwe versie vijf maal het Passage Theater vol. 

En nu, nu met dat satellietbedrijf in onze stad kunnen we hem ook nog tot profeet uitroepen. Vergezocht? Waarschijnlijk. Maar het is wel een mooi verhaal. De grote journalist Martin van Amerongen, zaliger nagedachtenis, placht te zeggen; ¨Je moet een goed verhaal niet kapot checken."