Uit zorgtalkshow blijkt: communicatie in zorg moet beter

V.l.n.r. Paula Persijn, Mieke Wigmans, Raja Felgata, Jan Willem de Boer, Peter van Sliedregt, de geluidstechnicus die tijdens de opname het gekraak uit de microfoon van Peter haalt en Rob Kent

SCHIEDAM - Donderdagmiddag werd in het kantoorpand van zorgverzekeraar DSW een editie van de televisietalkshow 'Aan tafel over zorg en gezondheid' opgenomen. Daarin kwam onder meer naar voren dat de communicatie in de zorg, tussen zorgverlener en cliënt, te wensen overlaat.

Aanvankelijk zouden de opnames in Ontmoetingscentrum 5 Molens aan de Nieuw Damlaan plaatsvinden, maar vanwege de hitte werd een koeler onderdak gevonden bij DSW. De gesprekken werden vakkundig geleid door vaste presentatrice Raja Felgata en haar co-host Jan Willem de Boer als lokaal bekende presentator. In drie gespreksrondes ging het duo met in het totaal negen mensen in gesprek, zowel zorgprofessionals als ervaringsdeskundigen. De talkshows worden in opdracht van het ministerie van VWS georganiseerd door BKB | Het Campagnebureau met de bedoeling het programma uit te zenden op een regionale televisiezender. Voor het realiseren van de talkshow in Schiedam is samengewerkt met NAUT (waarin onder meer Senioren Welzijn Schiedam is opgegaan) en Riga, een netwerk van welzijns/zorgorganisaties. Nog niet bekend is op welke zender en wanneer het donderdag opgenomen programma zal worden uitgezonden.

“Als een patiënt met pijn in zijn linkerarm aan mijn tafel komt, dan weet ik dat de patiënt veel meer is dan die arm. Hij of zij is een compleet persoon, waarvan je – in samenhang - het gehele lichaam én de geest moet bekijken. We willen ook meenemen wat er bij de patiënt op persoonlijk vlak speelt. En als iemand met een hoofdpijnklacht binnenkomt, vraag ik ook waar diegene blij van wordt. Als hij of zij daarop ingaat, zie ik vaak ineens een heel andere persoon”, zegt Ingrid Hertogs, huisarts in Nieuwland. Ze verwijst haar patiënten soms door naar welzijnsadviseur Marlies van der Meer. “Gezondheid betreft zoals hiervoor opgemerkt méér dan het lichaam alleen. Ik krijg niet alleen mensen met psychosociale klachten doorverwezen, maar net zo goed mensen die op zoek zijn naar een stukje zingeving, die maatschappelijk mee willen doen. Het kan ook gaan om iets heel praktisch als hulp bij het dagelijks functioneren. Voor iedereen zoeken we, uitgaande van de specifieke situatie, een passende oplossing, waarbij wij breder durven kijken naar het zorgaanbod", aldus Marlies van der Meer. 

De zaal wordt opgewarmd en oefent het applaus, op de eerste rij vragensteller Theo

Ter afsluiting van deze eerste gespreksronde had in het publiek Theo (92) een vraag. “Er is tegenwoordig wel heel veel informatie beschikbaar, hoe ga je daarmee om? Denk aan al die influencers die wantrouwen zaaien tegen de wetenschap. Wie moet je dan geloven? Ik heb daar laatst een artikel over gelezen in het NRC.” Enkele aanwezige zorgprofessionals hadden wel een antwoord paraat: klop eens aan bij de bibliotheek, daar is een steunpunt voor digitale vaardigheid. Wat moet je met zo’n algemeen antwoord als 92-jarige man die kwaliteitskranten leest en al decennialang online vaardig is? “Wat ik daar mee kan? Weinig! Weet u wat mij ook ergert: dat ik iemand - die hier wegens de hitte met bekertjes water rondloopt - hoor zeggen: water voor de ouwetjes. Waar kan ik uw artikel trouwens lezen binnenkort, online neem ik aan, ik google het wel.” Theo legde zo een verbeterpunt in de zorg bloot: de communicatie tussen zorgverleners enerzijds en zorgcliënten anderzijds. In de volgende gespreksronde was de communicatie een onderwerp.   

Fatemeh Darrodi heeft een beweeggroep voor vrouwen opgezet én zij helpt vanuit Humanitas als vrijwilliger mensen om het overzicht in hun financiën terug te krijgen. Taal is vaak een oorzaak van de problemen waarop zij stuit. Dat kan zowel te maken hebben met een taalbarrière (communicatiebelemmering die ontstaat wanneer twee of meer personen niet dezelfde taal spreken, red.) als met laaggeletterdheid (als volwassene zodanig moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen dat dit het zelfstandig functioneren bemoeilijkt, red.).

Fadua El Bouazzaou helpt, zo beschrijft de organisatie van de talkshow, “inwoners én professionals om beter met elkaar te communiceren zodat mensen meer regie krijgen over hun gezondheid”. Zij merkte op dat er jaarlijks negentienduizend mensen in het ziekenhuis worden opgenomen wegens verkeerd gebruik van hun medicijnen door onbegrip. Fadua El Bouazzaou benadrukte: “Als je iets niet hebt begrepen in een gesprek met een arts, zeg dat dan tegen de dokter. Schaam je er niet voor.” Fadua El Bouazzaou had het in haar betoog ook over ‘de burgers’. Dat is eigenlijk een woord dat je wellicht als zorgprofessionals onderling kunt bezigen, maar niet als het publiek voornamelijk uit zorgconsumenten bestaat. Jan Willem de Boer sloeg - deze gespreksronde samenvattend - de spijker op zijn kop: “Zorgverleners moeten niet zoveel over maar vooral mét mensen praten.”

Presentator Jan Willem de Boer wordt tussen de gespreksrondes door 'bijgewerkt' door de visagist

In de laatste gespreksronde kwamen Stichting Fietsmaatjes Schiedam, Stichting J&S Projecten en vereniging Soos Blauwhuis aan bod. Paula Persijn, vrijwilliger bij Soos Blauwhuis, vertelde over het succes van een jonge activiteit bij deze Schiedamse seniorensociëteit: de periodieke dansmiddagen op zondag. Zij ziet de dansende senioren, ongeacht de leeftijd, genieten als de beentjes van de vloer gaan. Mieke Wigmans, oprichter Stichting J&S Projecten, belichtte onder meer de activiteit waarbij jongeren in Schiedam Zuid voor ouderen koken, en De Behoeftelijn, een bij senioren in deze wijk geïnstalleerde drukknop. Via een druk op de knop komen ouderen in contact met de stichting, een mooi voorbeeld van simpele zorgcommunicatie. Rob Kent, oprichter Stichting Fietsmaatjes Schiedam, had een gast meegenomen om het verhaal te vertellen: Peter van Sliedregt, die al vijf jaar als gast op de elektrische duofietsen meerijdt. Peter vertelde dat niet alleen het meefietsen heerlijk is, maar dat ook de bestemming van de fietstocht er toe doet. Daar wordt namelijk afgestapt en gezamenlijk koffie gedronken. Rob Kent vulde aan: “Het gaat er ook om elkaar te leren kennen. We maken tochten altijd met minstens twee duofietsen, soms zijn het er wel vijf. Bij het koffiemoment is er dan tijd voor elkaar.” Kent had nog een tip voor de diverse zorgorganisaties: “Ook al vissen we soms in dezelfde vijver, ga toch vooral de samenwerking aan met elkaar.”

De laatste vraag uit de zaal was voor eerdergenoemde Theo. “Kunnen jullie nog iets vertellen over de gevolgen voor ons van robotica in de zorg?” Raja Felgata: “Dat is nou een heel mooi onderwerp om in de herfst in een volgende editie van 'Aan tafel over zorg en gezondheid' mee te nemen.”

De tafelgasten waren: ronde 1: huisarts Ingrid Hertogs en Marlies van der Meer, welzijnsadviseur bij 'Welzijn op recept'. Ronde 2: Fatemeh Darrodi (vrijwilliger Humanitas), Fadua El Bouazzaoui (coördinator Voorlichters Gezondheid) en Dini Houtbraken (bewoner Heijermansflat). Ronde 3: Mieke Wigmans (oprichter Stichting J&S Projecten), Rob Kent (oprichter Stichting Fietsmaatjes Schiedam), Peter van Sliedregt (gast van Fietsmaatjes) en Paula Persijn (vrijwilliger Soos Blauwhuis).