De geur van de stad

Pamela en Maisey (met microfoon)

COLUMN - Is Schiedam een inspirerende stad? De rechtgeaarde mopperaar is geneigd die vraag ontkennend te beantwoorden. Hij weet: in Schiedam gaat alles op zijn janboerenfluitjes en er komt nergens wat van terecht.

Zo hoort het ook. Ondanks zijn voor de Rijnmond unieke stedenschoon is Schiedam een beetje grimmig. Dat geeft, om een drankterm te gebruiken, 'bouquet' aan de weerspiegeling van de gevels in de havens. Anders zouden we hier maar een gesuikerd openluchtmuseum zijn en geen stad met een echt innerlijk leven. Die grimmigheid is een essentieel ingrediënt van ons collectieve karakter. Dat heb ik vrijdagavond geleerd. Ik werd met de neus op de feiten gedrukt.

Daarvoor verantwoordelijk waren twee studentes fotografie aan de Willem de Kooning Academie in Rotterdam, Maisey van Elmpt en Pamela van Rijswijk. Soms heb je buitenstaanders nodig om tot diepere inzichten te komen omtrent je eigen geboortegrond. De een komt uit Amsterdam, de andere is Vlaardingse.

Pamela en Maisey werden door hun docenten naar Schiedam gestuurd om het wezen van onze stad in beeld te brengen. Maar toen ze eenmaal door de straten liepen, kregen ze een beter idee. Wat je werkelijk intiem kent, kun je ruiken. Ze wilden de geur van Schiedam isoleren. Dan kom je al gauw bij ons beroemdste product uit: moutwijn. Kun je op basis daarvan een parfum maken met de geur van Schiedam?

Hier komt de grimmige Schiedammer naar voren die scherpte geeft aan het karakter van de stad. “Dat zal dan wel lekker stinken¨, gromt hij. Zo niet Maisey en Pamela. Ze roken juist de charme van Schiedam. Ze schakelden jeneverexperts Rob van Klaarwater (kastelein van 't Spul) en Leo Fontijne (directeur Van Toor) in voor de broodnodige kennis en nog een parfumexpert. Ze voegden daar hun vrouwelijk instinct voor het karakter en de kwaliteit van geuren aan toe.

Daarmee bliezen zij een vergeten Schiedamse bedrijfstak een sprankje nieuw leven in: de distillatie van eau de cologne en aftershave. Het nog steeds bestaande Fresh Up is in oorsprong een Schiedams product. Mijn opa was een kwart eeuw meesterknecht bij Valdelis, het eau de cologne merk van Herman Jansen.

De dames ontwierpen geen eau de cologne, maar een parfum waaruit het karakter van Schiedam sprak. Het publiek bij hun presentatie mocht de verschillende componenten ruiken voor ze het Schiedamse parfum onder de neus kregen. Het waren allemaal scherpe geurtjes en een ervan bracht me terug naar mijn jeugdjaren. Zo rook het als ik des avonds van mijn schoolvriendje Bennie Beining naar huis liep over de Sint Anna Zusterstraat en de Noordvest. Zo roken de distilleerderijen. De enige plek in Schiedam waar deze geur nog wel eens voorkomt is het Jenevermuseum, maar alleen als ze aan het stoken. zijn.

Toen kwam de echte parfum. Ik rook de totale stad: het verleden, het grimmige, het pittoreske, het graan, het gist, de herenhuizen en de branderijen, de afgebroken brandersknechtenwoninkjes van de Kinderbuurt en het Spinhuispad, het maanlicht dat glimt op natte keien, de minaretten onderaan de Vlaardingerdijk en iemand die tegen je roept: ¨Tering, wat heb ik jou lang niet gezien! Levie nog?¨ Het was een krachtige combinatie die parfum, hij was verleidelijk voor wie karakter heeft. Deze geur trekt bijzondere mensen aan. Dat kan niet anders.

Ik zou er wel mee over straat willen gaan. Je mag best ruiken dat ik afkomstig ben uit deze inspirerende stad. Ik ben er trots op.

Dat kan nog niet. Commerciële productie is een volgende stap. Een merknaam is er wel: 1883. Dat was het laatste grote jaar voor de branderijen. Voor wie nieuwsgierig is: woensdagmiddag is er een tweede presentatie. Tijd en plaats worden binnenkort op deze site bekendgemaakt.