Mijn eten, mijn thuis - Migratieverhalen aan de keukentafel

SCHIEDAM - Weinig dingen geven zo’n gevoel van thuis als eten. Denk aan jouw lievelingsgerecht, gemaakt zoals je moeder dat altijd deed: de geur, de smaak, de manier waarop het wordt geserveerd en gegeten. Als dit na een lange reis voor je is klaargemaakt, ben je weer thuis. Het geeft een vertrouwd of geborgen gevoel en zegt veel over wie je bent.

Meer dan de helft van de Schiedammers heeft een migratieachtergrond. Zijzelf, of een generatie voor hen, hebben hun oude thuis (voor goed) verlaten. Wat ieder van hen meenam, was hun eten. Soms als een van de weinige dingen. In de nieuwe omgeving was hun eten, hun houvast. Hun trots. Hun thuis. Én een manier om contact te maken met anderen. Want eten delen, is verhalen delen.

In de Stadsgalerij, delen zes Schiedammers hun verhalen rondom eten en migratie. Schuif aan en proef de verhalen die met zorg zijn opgediend – over thuis, herinneringen en de kracht van eten.

Kunstenaar Pris Roos ​

​Voor de tentoonstelling ging kunstenaar Pris Roos in gesprek met de zes Schiedammers. Welke betekenis heeft eten in hun migratieverhaal? Het onderwerp van de tentoonstelling is haar bekend: zelf groeide ze op in de Indonesische toko van haar ouders. De toko is voor haar een inspirerende plek van samenzijn met mensen van verschillende achtergronden, van kleuren en geuren, van eten en verhalen. September 2026 komt hierover zelfs een grafisch boek van haar uit: De toko van mijn ouders. De toko geeft Pris Roos niet alleen inspiratie, maar ook materiaal: ze gebruikt het karton van verpakkingsmaterialen om op te tekenen en schilderen. Ook voor Mijn eten, mijn thuis, heeft ze onder andere dit karton gebruikt: om de verhalen van de zes deelnemende Schiedammers mee te verbeelden.

Ontmoet & proef! ​

​Wie de tentoonstelling bezoekt, lijkt een kleine toko binnen te stappen. Verspreid door de gewelfde ruimte staan tafeltjes met stoelen. Aan elk tafeltje schuif je aan bij een van de deelnemers. Hun verhaal is niet alleen te lezen, maar vooral ook te zien in het werk van kunstenaar Pris Roos. Terwijl je leest en kijkt, hoor je een soundscape van kook- en restaurantgeluiden. En om de verhalen nog dichterbij te brengen, heeft podcastmaker Dide Vonk met een aantal deelnemers luisterverhalen opgenomen. Op speciale momenten kun je ook daadwerkelijk iets eten aan de tafeltjes. Zo is er tijdens elk Wijken Welkom buurtfeest in het museum (oktober 2026 t/m maart 2027) een deelnemer aanwezig voor een ‘ontmoet & proef’ waarin deze bezoekers kennis laat maken met de geuren en smaken die diens thuisgevoel belichamen. Ook staan er speciale diners gepland. Houd onze activiteiten daarom goed in de gaten!

Die smaak en geur vergeet je niet ​

​Elk van de deelnemers herkent de verschillende manieren waarop eten uit eigen land betekenis heeft. Zo heeft de Poolse Grazyna zoete herinneringen aan het eten uit haar jeugd. ‘Samen met mijn oma maakte ik pierogi (dumplings) en nalesniki (pannenkoeken), dat vrolijkte me altijd op. We maakten er heel veel, aan een grote tafel. We kletsen en lachten erop los!’ Pools eten brengt me terug naar mijn kindertijd. Naar herinneringen die ik koester.’ Als kind van zeven, verhuisde Melek haar vader achterna naar Nederland. Al elf jaar eerder was hij als gastarbeider naar Schiedam gekomen. Melek: ‘Mijn moeder maakte karniyarik voor ons toen we klein waren, gevulde aubergine. Heerlijk vond ik dat! Die smaak en geur vergeet je niet. Je laat alles en iedereen achter, maar je eetcultuur neem je mee.’

Eten als identiteit ​

​Kaoutar en Serana zijn zelf in Nederland opgegroeid, maar werden wel met de verhalen van migratie en de eetcultuur van hun ouders opgevoed. Kaoutar: ‘Met eten geef ik mijn identiteit vorm en daarmee kan ik die delen met anderen. Het is de verbinding met mijn cultuur en roots in Marokko. Ik zie het als erfgoed. De manier waarop Marokkaans eten en de tradities eromheen zorgen voor een gevoel van thuis, geef ik door aan mijn kinderen.’ Serana maakte onlangs voor het eerst Curaçaose bijgerechten. ‘Pinda herebe (gezouten, gekookte pinda’s) was iets wat ik altijd op Curaçao haalde, maar in Nederland niet kon vinden. Door het zelf te maken, creëerde ik het geborgen gevoel dat Curaçao me geeft. Het voelt heel krachtig en holistisch om mijn identiteit op deze manier in Nederland ruimte te geven en te bevestigen.’

Eten om te verbinden ​

​Na deelname aan het protest tegen Assad moest Kinan noodgedwongen zijn thuisland Syrië ontvluchten. Een tweede keer zette hij zijn leven op het spel, en stapte aan boord van een vluchtelingenboot naar Europa. ‘Toen ik mijn eigen huis had in Schiedam, begon een nieuw leven. Taal was niet genoeg om contact te leggen met mensen, dus ik gebruikte eten. Ik nodigde mensen uit die ik van vrijwilligerswerk kende en maakte Syrische gerechten voor ze. Zo kon ik hen kennis laten maken met de rijke, Syrische cultuur.’ Ook Anife, beter bekend als ‘Annie’, kent de verbindende kracht van eten. Maar zij gebruikte juist níet haar eigen keuken: ‘Ik wilde mensen van allerlei culturen samenbrengen en wist niet of iedereen Bulgaars eten lekker zou vinden. Dus koos ik voor de Nederlandse pannenkoekentraditie! Elke vrijdag kun je nu gratis pannenkoeken eten in Wijkhuis Dreesplein. Het is altijd gezellig.’

Identiteit van de stad ​

​Meer dan de helft van de Schiedammers heeft roots buiten Nederland. De verhalen die daarbij horen zijn onlosmakelijk verbonden aan de identiteit van de stad en de stadsgeschiedenis. Daarom werd eerder door een grote groep museummedewerkers en -vrijwilligers over migratie gesproken met Schiedammers. Welke verhalen vinden zij belangrijk? Ook werd met biculturele Schiedammers gesproken over het bewaren van Schiedamse migratiegeschiedenis in de collectie van het museum. Met deze tentoonstelling wordt een deel van die verhalen nu ook gedeeld met publiek. Waarbij je niet anders kan dan watertandend naar buiten lopen!

Mijn Schiedam ​

​Stedelijk Museum Schiedam wil dat iedereen zich welkom en thuis voelt. Sinds 2018 organiseert het museum daarom onder de noemer Mijn Schiedam programma’s en activiteiten voor en door de stad. De tentoonstelling Mijn eten, mijn thuis is onderdeel van deze maatschappelijke programmalijn.

Stedelijk Museum Schiedam

Hoogstraat 112, Schiedam

Meer over Stedelijk Museum Schiedam →