Oudste Schiedamse krant gevonden

SCHIEDAM – De ‘prys’ van het weekblad was twee stuivers ofwel vijf ‘guldens in het jaar’. De eerste editie van de Algemeene Weeklyksche Schiedamsche Courant verscheen op de ‘zaturdag avond’ van 14 januari 1804. Het initiatief lag bij de Amsterdamse uitgever Abraham van Kerssen en de Rotterdamse boekhandelaar Willem Locke, maar er waren meer partijen die de krant financieel mogelijk maakten. Het Schiedamse weekblad heeft een kleine zes jaar bestaan, tot 1810.  

Kranten zijn een van de belangrijke historische bronnen voor onderzoek. Mede daarom bewaart het Gemeentearchief Schiedam alle kranten die ooit in Schiedam zijn verschenen. Uitgerekend het eerste nummer van de Algemeene Weeklyksche Schiedamsche Courant ontbrak in de collectie. Maar het archief heeft een exemplaar alsnog ontdekt.

Het Gemeentearchief kreeg enkele jaren geleden het familiearchief van de Schiedamse distillateursfamilie Dirkzwager. Bij het ordenen van dit archief werd de eerste editie van het Schiedamse weekblad aangetroffen. Het is de oudste krant van Schiedam.  

In die tijd was Nederland nog de Bataafse Republiek. Napoleon was nog geen keizer, maar eerste consul. Schiedam had sinds een jaar een nieuwe gemeenteraad met twaalf leden. En die raad kreeg in het najaar van 1803 een schriftelijk verzoek van uitgever Van Kerssen om in Schiedam een krant te mogen uitgeven. Persvrijheid was nog niet vanzelfsprekend. Tegenwoordig staat in de Nederlandse Grondwet dat niemand voorafgaand verlof nodig heeft om door de drukpers gedachten of gevoelens te openbaren, maar in 1804 was toestemming van de overheid nodig. De gemeenteraad stond op donderdag 3 november 1803 toe dat Van Kerssen en Locke in Schiedam een drukkersonderneming zouden vestigen om het weekblad uit te brengen, tegen een jaarlijkse vergoeding van tweehonderd gulden, waarvoor het weekblad het Schiedamse stadswapen mocht gebruiken en ook een exclusief verschijningsrecht kreeg, zodat er geen ruimte was voor andere kranten.  

Precies zes weken later bepaalde de gemeenteraad dat Van Kerssen en Lock de krant voor een periode van vijf jaar mochten uitgeven, met ingang van 1 januari 1804. In zijn ‘voorberigt’ schrijft Van Kerssen dat de start enige tijd vertraging opliep, omdat het opzetten van een krant toch een grote onderneming was. Het verscheen dus voor het eerst op de zaterdagavond van 14 januari.  

In 1949 was de toenmalige gemeentearchivaris drs. Andries van der Poest Clement al eens op zoek gegaan naar dit ontbrekende exemplaar in het stadsarchief. Hij ontdekte dat er een exemplaar aanwezig was in de Gemeentebibliotheek van Rotterdam. Toen het archief dit exemplaar vele jaren later wilde lenen om het te scannen, bleek het onvindbaar.

En nu is het dus opgedoken in het Dirkzwager-archief. Het weekblad heeft ongeveer het formaat van het Nieuwe Stadsblad van tegenwoordig, maar het was een stuk dunner, één vel papier met vier kantjes tekst. Ser Louis schreef in 1997 een verhandeling over de oudste krant van Schiedam voor het tijdschrift Scyedam van de Historische Vereniging Schiedam.