Categorieën

Service

Ben van der Knaap kreeg in Friesland theaterbetekenis

Ben van der Knaap kreeg in Friesland theaterbetekenis
Nieuws

Ben van der Knaap kreeg in Friesland theaterbetekenis

  • Kor Kegel
  • 31-07-2023
  • Nieuws
Ben van der Knaap kreeg in Friesland theaterbetekenis

IN MEMORIAM – Hoe maak je nou de politiek duidelijk dat de Lange Achterweg en straatjes zoals de Laan en de Roosbeek karakter hebben? De politiek wil cijfers zien. Wat kost het om die oude pandjes te behouden? Als het te duur is, wordt historie domweg gesloopt.

Het irriteerde Ben van der Knaap. Hij was in maart 1975 zelf geen kraker. Hij woonde er al drie jaar. Maar hij was een van de oprichters van Aksiekomitee De Laan, de spreekbuis van de Schiedamse kraakbeweging. De krakers gaven weer een nieuwe impuls aan het denken over behoud van de karakteristieke binnenstad. Er waren jaren aan voorafgegaan met demonstraties tegen sloop in de Brandersbuurt, waaraan jonge progressieve politici meededen – in die tijd liet Jan Schapers het Zakkendragershuisje ijsselsteentje voor ijsselsteentje restaureren en ontfermden jonge Schiedammers zich over de verwaarloosde mouterij De Goudsbloem. De kraakacties van maart 1975 waren er een veelzeggend vervolg op. Binnen twee maanden kwam Aksiekomitee De Laan met een nota, waarin aangetoond werd dat veel onbewoonbaar geachte arbeiderswoninkjes rond de Korte Achterweg nog zeer goed opgeknapt konden worden.

‘Vernieuwbouw of veel nieuwbouw?’ was de titel van de nota. De krakers waren geen domme jongens en meisjes. Ze hadden hun huiswerk gedaan en rijkelijk geciteerd uit discussienota’s van de PvdA/PPR en de PSP, het bestemmingsplan voor de binnenstad uit 1974 en een rapport van kritische studenten van de Academie van Bouwkunst, ‘Het gat in de doelstellingen van Schiedam’.

Met jongeren als Erik Verwaaijen, Peter Becker, Peter Heijkoop en Henny Kok vormde Ben van der Knaap de kern van het actiecomité. Hij hield van dit stukje Schiedam. Maar hoe leg je de gemeenteraad uit dat er een trilling door je heen gaat als je in deze buurt wandelt, vroeg hij zich af. De Schiedamse raad werd gedomineerd door de PvdA en veel sociaaldemocraten wilden af van die ‘bouwval’. Weet je wel hoeveel arbeiders er in die huisjes gecrepeerd hebben, was het tegenargument waartegen niet op te redeneren viel.

Ben van der Knaap is dinsdag op 69-jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van prostaatkanker. Hij woonde met zijn vrouw Hetty, die hij in de kraakbuurt had leren kennen, in Feanwâlden in Friesland. Ze kregen een zoon, Lennart Bob. Door zijn werk bij het RO Theater was Ben in Friesland terechtgekomen.

Hij was een koddige imitator van Sjef van Oekel en Fred Haché, twee culthelden van de Vpro-tv dankzij Wim T. Schippers. Het inspireerde hem om de theaterwereld in te gaan. Hij werkte in verschillende functies voor het RO Theater, waar hij Jos Thie leerde kennen, samen met Antoine Uitdehaag artistiek leider van het Rotterdamse theatergezelschap. Ben werkte onder andere aan decorbouw vanuit een atelier aan de Pelgrimsstraat in Delfshaven.

Het was Jos Thie, die hem in 1996 naar bet Friese theatergezelschap Tryater haalde. Daar werd Ben van der Knaap zakelijk leider en hij bleef dat tien jaar. Hij was betrokken bij grote succesvoorstellingen als ‘Kening Lear’ en ‘Peer Gynt en op zijn voorspraak kwam er het Tryater-gebouw aan de Westersingel in Leeuwarden.

In 2007 werd hij aangesteld als kwartiermaker voor het nieuw te bouwen Theater Sneek. Hij kweekte goodwill bij de bevolking met de opzet van het zomerfestival Sneker Simmer tot 2011. Na tijdelijke plekken in de Noorderkerk en in het oude postkantoor werd Theater Sneek gebouwd op die laatste plek. Na de opening in 2012 door koningin Beatrix bekleedde hij nog vijf jaar de functie van directeur. Hij was nog steeds die opgewekte enthousiaste Schiedammer. Hij was een zeer gastvrije theaterdirecteur.

In 2018 was hij artistiek leider van At The Watergate, het grote jeugdmuziekfestival dat in Sneek – toen Culturele Hoofdstad – werd gehouden. Hij was mede-oprichter van stichting Faderpaard, van de grote 2018-voorstelling ‘De stormruiter’ en bedenker en projectleider van het daaruit voortgekomen project Paard van Fryslân, dat moest uitlopen op een groot stalen beeld van een paard bij de Afsluitdijk. Dat is er nog niet van gekomen.

De oud-burgemeester van Dordrecht, Arno Brok, was in 2017 benoemd tot Commissaris van de Konig in Friesland. Hij liet in 2018 weten dat het Zijne Majestet had behaagd om Ben van der Knaap te benoemen tot ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

Schiedam24 maakte melding van deze ‘keninklike ûnderskieding’ voor de oud-Schiedammer. Hans Croiset was een van de eerste acteurs die hem op Facebook feliciteerden.