John te Loo won Schiedam van Jacques Wallage

SCHIEDAM – Hij won de strijd om het burgemeesterschap van Schiedam van Jacques Wallage. Daar hadden veel mensen in 1979 niet op gerekend. Het Vrije Volk blunderde door de vrijdagkrant te openen met het nieuws dat het kabinet Wallage had benoemd, maar nog voor de krant op de mat lag, werd officieel bekend dat de eveneens uit het Hoge Noorden van Nederland afkomstige Gijsbert Johan te Loo de nieuwe burgemeester van Schiedam zou worden.  

Die zelfde vrijdagavond ging ik naar Winschoten, waar John te Loo en zijn vrouw woonden. Het was een plezierige kennismaking. De zaterdagochtend erna gaf Wallage een persconferentie in Groningen, waar ik de gepasseerde sociaal-democraat zijn gal hoorde spuwen over het ook voor hemzelf overrompelende regeringsbesluit.

De PvdA in Schiedam had helemaal op de vooruitstrevende Wallage gerekend, Wallage was immers een van de meest progressieve wethouders in een van de meest linkse colleges van Nederland, te weten in het Groningen samen met Max van den Berg – en dat had Schiedam nodig, vonden veel PvdA’ers in Schiedam.

Maar het kabinet-Van Agt koos voor Wallage’s meer behoudende partijgenoot Te Loo. Onmiddellijk daarna gingen de dwaaste verhalen door politiek Schiedam, zoals dat Te Loo de stijl had om in Winschoten de gemeenteraadsvergaderingen voor te zitten in een pandjesjas. En dat hij port dronk in plaats van jenever… 

Mr. John te Loo bleek een gewone kerel. Tikkeltje deftig, maar met een open houding en begripvol en geïnteresseerd.  

Niet alleen HVV maakte een fout. De voornaamste huis-aan-huisbladjournalist in die tijd, de eminente Ruud van Houwelingen, vergiste zich ook. In de kop schreef hij dat een zekere Gijs te Loo burgemeester werd. "Mijn roepnaam is John’,’ zei Te Loo tegen mij.  

John is vrijdag 31 maart overleden, op 88-jarige leeftijd. Hij is maar een paar jaar burgemeester van Schiedam geweest, want Schiedam en Te Loo konden niet aan elkaar wennen. Het was niet onplezierig, maar er was geen echte klik. John was blij in 1983 terug te keren naar Friesland, waar hij burgemeester werd van Leeuwarden. Dat zou hij tien jaar blijven; hij werd daarna tot ereburger van Leeuwarden benoemd.  

Maar ik heb het over de fouten van Het Vrije Volk en mijn geliefde collega Van Houwelingen… zelf beging ik mijn grootste journalistieke blunder met John te Loo. Hij zou op een zaterdagochtend op het Hemaplein de dahlia- en geraniummarkt openen. Ik had weekenddienst, maar was na een woeste vrijdagavond enigszins in onbruik geraakt en schreef zondag uit mijn hoofd dat John te Loo een inspirerende toespraak had gehouden. Maandagavond, nadat hij de Schiedamsche Courant had gelezen, belde John mij. "Kor, je hebt een schitterend stuk geschreven. Ik had het allemaal kunnen zeggen wat je me in de mond hebt gelegd. Maar ik heb wegens ziekte verstek moeten laten gaan…’’

Het was de grootste les in mijn leven om altijd feiten te checken, hoe gering van belang misschien ook. Nooit meer zo’n fout gemaakt! Mijn onberispelijke staat van dienst heeft Schiedam aan John te Loo te danken… (smiley).  

Vóór Schiedam had Te Loo een schitterende carrière voor zich. Na het gymnasium in Kampen en een rechtenstudie in Groningen werd hij in 1958 benoemd tot burgemeester van Gasselte. Hij was dertig jaar en daarmee de jongste burgemeester van Nederland. Ondertussen studeerde hij af. In 1969 werd hij burgemeester van Borger, in 1972 van Winschoten, in 1979 van Schiedam en in 1983 van Leeuwarden. Na die periode was hij nog waarnemend burgemeester van Veendam (1993), Eibergen (1995), Reiderland (1997) en Harlingen (1998). 

Harlingen, zijn  geboortestad – daar had hij Simon Vestdijk leren kennen. Meer nog van de boeken van Vestdijk genoot Te Loo van de gedichten van zijn plaatsgenoot. Te Loo is altijd een groot poëzieliefhebber geweest, maar daar heeft Schiedam niets van meegekregen. Schiedam heeft alleen eind jaren zestig een dichtcultuur gekend, en ook tegenwoordig een beetje. In Leeuwarden kreeg Te Loo wel de ruimte om een soort Walk of Fame van Friese dichters te stimuleren.