Mijnheer Lamers, let u even op

COLUMN - Wie dacht dat emeritus burgemeester Cor Lamers na een leven van hard werken eerst eens een beetje op zijn lauweren ging rusten, heeft het mis. Een paar weken na zijn aftreden al had hij een eerste nieuwe bezigheid gevonden: hij doet voor de vervoersregio een onderzoek naar de toekomst van het openbaar vervoer.

Mijnheer Lamers hoeft niet ver van huis te gaan om vast te kunnen stellen hoe die er vooralsnog uit ziet. Nog geen minuut van zijn voordeur staat de halte van bus 126. Die wordt met ingang van 26 augustus opgeheven. De RET probeert het publiek wijs te maken dat hier personeelsgebrek aan ten grondslag ligt. Dat is namelijk in ons land de nieuwste smoes voor wanprestatie. Wij moeten – aldus de leiding van dit bedrijf – de metro maar nemen. Ook zijn er nog de lijnen 51 en 53. 

Iets wezenlijks vertelt de RET er niet bij: bus 126 doorkruist op zijn tocht dwars door Vlaardingen naar Maassluis in zijn geheel Het Westen van Schiedam. De bewoners van die wijk moeten nu een hele tippel ondernemen naar de metrostations Vijfsluizen of Troelstralaan. Lijn 51 rijdt maar een klein stukje door het Westen. Die is bovendien alleen op werkdagen overdag in dienst en dan ook nog met grote tussenpozen. 

Er zit een patroon in. Dat kan niet anders. De RET is al jaren bezig het busvervoer in Vlaardingen, Schiedam en Maassluis systematisch uit te kleden. Hoe pak je dat aan? Eerst verlaag je de frequentie en je zorgt dat daar ook nog per dagdeel aanzienlijke verschillen in zitten. Daarna stop je dienst in de avonden en op zondag. De dienstregeling is nu zo ingewikkeld geworden dat ze niet meer te onthouden valt. Je moet wel het internet raadplegen om te zien wanneer bus 51 komt. Alsof het een vliegtuig naar een zonbestemming is. Zo geven mensen het langzaam maar zeker op. Ze pakken de auto of de (elektrische) fiets. Als mensen minder goed ter been zijn, blijven ze noodgedwongen thuis. Het openbaar vervoer is voor hen onbereikbaar geworden. Daarna stelt de RET vast dat er te weinig belangstelling is voor de buslijn. Dan valt het doek. 

Je ziet dit niet alleen in Schiedam maar ook in de buurgemeentes. Het openbaar vervoer wordt teruggebracht tot een paar metrolijnen en de tram, terwijl die ook al onder druk staat zoals uit allerlei noodlottige plannen van de Vervoersregio blijkt. 

Dit past allemaal in het grote raamwerk van de participatiemaatschappij, een eufemisme voor de 'zoek het zelf maar uit'-samenleving. Wie geen eigen mobiliteit weet te organiseren, kan het verder schudden. 

We gaan een tijd tegemoet van energieschaarste en klimaatverandering. In de nieuwe duurzame samenleving die we nodig hebben om ons voortbestaan te garanderen, is een fijnmazig systeem van openbaar vervoer noodzakelijk. We zien echter overal in Nederland hoe de bedrijven die voor bus-, trein-, tram- en metrovervoer zorgen, hun dienstverlening alleen maar inkrimpen. Als jij in je eigen buurt niet gemakkelijk een bus voor je deur vindt, die je naar de metro of de tram brengt, dan neem je tram en metro ook niet meer. Zo eenvoudig ligt dat. En zo pleegt het openbaar vervoer een trage zelfmoord. 

Het is te hopen dat mijnheer Lamers dit als uitgangspunt neemt voor zijn onderzoek. Bestudeer eerst de mogelijkheden tot een frequent fijnmazig openbaar vervoer in de wijken. Hang daar het verhaal van de grotere ritten met tram en metro aan op. Niet omgekeerd. En houd het eenvoudig: niet dat je bijvoorbeeld de dag van te voren een busje moet bestellen op een specifieke tijd. 

PS. Ik kan mij de dagen nog heugen dat de RET voor Schiedam drie eigen buslijnen had: 39 naar het Westen en Nieuwland, 40 naar Groenoord en Kethel en 41 naar de Gorzen. Ze werden ondersteund door de lijnen 43 en 48, die van de Broersvest naar Vlaardingen reden de hele Burgemeester Knappertlaan af. En dan had je ook nog bus 44 van de Broersvest over de Singel en de Franselaan naar het Heemraadsplein. Lijn 60 bracht je via Overschie naar Hillegersberg. Dat was in de jaren zestig toen Nederland nog een stuk minder rijk was dan nu. Kijk hierboven naar een kaart van het RET-net in 1958. Bedenk daarbij wel dat het bebouwde oppervlak van onze gemeentes toen nog veel kleiner was dan nu.