Tenenkrommend

COLUMN - Iemand in Schiedam gisteren nog naar Sophie en Khalid gekeken? Ik hoorde dat Pieter Omtzigt er te gast was en besloot maar eens niet weg te zappen. Ik kreeg geen spijt, maar dat kostte me wel wat plaatsvervangende schaamte. En rare gezichten thuis, ik schreeuwend tegen de tv.

Gisteren verscheen het verkiezingsprogramma van Nieuw Sociaal Verbond. Omtzigt besloot het programma tussen zeven en acht aan het Nederlandse publiek toe te lichten - en niet tussen elf en twaalf bij Op1. Het kan niet anders of de redactie van Sophie en Khalid had zich voorgenomen dat Khalid Kasem vooral niet slaafs mee moest gaan in de grote Pieter Omtzigtshow die lijkt te zijn uitgebroken.

Ik moet bekennen: ook ik begin er bevattelijk voor te worden. Ook gisteren weer bleek dat de man de rappe tong van Mark Rutte echt niet bezit, maar wel weet waar hij het over heeft. “Ik beloof u niet zo heel veel”, zei hij ronduit. Nou, een politicus die dat zegt, die heeft mijn interesse. 

Goed: Kasem had zich voorgenomen Pieter eens flink aan de tand te voelen. En te katten: ‘het verkiezingsprogramma waar Nederland al weken op wacht’ (op dat van Denk, dat gisteren ook werd gepresenteerd, klaarblijkelijk niet). Omtzigt had Eddy van Hijum meegevraagd naar de studio, en Kasem legde dat uit als ‘het lijkt erop dat u wat meer steun nodig heeft om het programma goed te kunnen uitleggen’. Wat een gastheer. Wat een blaag.  

Bijzit Olcay Gulsen deed ook een duit in het zakje, toen werd uitgelegd waarom Van Hijum aan tafel zat, namelijk omdat hij de belangrijkste schrijver van het programma was - en omdat Omtzigt de show niet alleen wil stelen. “Het leek me logisch dat je ziet wie er behalve ik nog meer namens onze lijst in de kamer zouden kunnen komen.” Gulsen zei tegen Omtzigt: “De visie is wel degelijk van u afkomstig?!” En: “Het is nog steeds doordrenkt met CDA-normen en waarden.” Ze zei het alsof ze aan de viskraam moest constateren dat de waar al een dag of wat lag te rotten. En alsof Omtzigt niet twintig jaar namens het CDA in de kamer heeft gezeten.

Toen ging het erover dat het programma niet-concreet was. Nieuw Sociaal Contract wil zich niet vastpinnen op een concrete verhoging van het minimumloon. Omtzigt legde uit dat er ook zoiets is als een concurrentiepositie van het bedrijfsleven, dat het minimumloon in Nederland in vergelijking met de rest van Europa al behoorlijk hoog ligt. En dat het probleem van de bestaanszekerheid meer nog dan in de lage inkomens, hem in de hoge kosten zit. Om daar iets aan te doen diende Omtzigt van de week nog in de kamer een voorstel in om de energiebelasting met 200 euro per jaar per gezin te verlagen.

Het was voor Khalid Kasem allemaal niet genoeg. Hij bleef zijn vraag herhalen, waarom NSC niet gewoon zegt het minimumloon met een x bedrag of percentage te verhogen. Het was toen dat Omzigt met zijn opmerking kwam over niet te veel willen beloven. “Dat is een fout in de campagne: de ene helft zegt ‘we gaan belastingen verlagen’ - en dat gebeurt overigens nooit - en de andere helft wil het minimumloon verhogen.” Maar hoe hou je dan een begroting op orde? Er is de afgelopen jaren al miljarden uitgetrokken om te repareren voor alles wat er mis is gegaan. 

Gulsen kwam Kasem te hulp door het ‘doorrekenen’ van de plannen erin te gooien. Vage plannen die ook nog eens niet zijn doorgerekend? “Weinig concreet, wollig, ouderwets, conservatief zelfs”, zei ze er letterlijk over. Niet-doorgerekende plannen zijn natuurlijk conservatieve plannen. 

Ook hier had Omtzigt een duidelijk antwoord paraat: om door de hoepel te springen van het CPB dat de plannen moet doorrekenen, is de eenvoudigste manier ‘banen te creëeren door de arbeidskorting op te voeren en te werken met toeslagen’. “Al die doorrekeningen hebben de situatie zo fiscaal onmogelijk gemaakt dat niemand het meer begrijpt.” En: “Het doorrekenen is een van de oorzaken van het complexe belastingsysteem”, aldus Omtzigt.

Toen was het tijd voor een ander punt, vond Kasem. ‘Asiel’. Hij bedoelde: de grote aantallen mensen die zich vanuit het buitenland in Nederland vestigen. NSC wil dat aantal tot vijftigduizend beperken, in totaal, dus asielzoekers, arbeidsmigranten, expats en studenten samen. “Hoe wil je dat gaan doen?”, was de concrete logische vraag van de interviewer. Omtzigt ging zijn onderhand al redelijk bekende, maar toch wel creatieve riedel af. Mogelijkheden die ik bij andere partijen nog niet heb gehoord, terwijl een kabinet viel op, als ik het goed begrepen heb, onenigheid of opa en oma nog bij de familie horen die zich mag herenigen in Nederland als iemand hier asiel heeft gekregen. 

Omtzigt wil af van de grote belastingkortingen voor duurbetaalde kenniswerkers - die met dat geld de woningmarkt verzieken (‘en er is toch ook nog zoiets als eerlijkheid van belastingbetalen?!’); hij wil meer Nederlands op universiteiten, omdat met Engelse colleges en studiefinanciering het voor buitenlandse jongeren wel heel aantrekkelijk is geworden om in Nederland te komen studeren. “Maar het is voor de internationale concurrentiepositie van Nederland belangrijk”, aldus Kasem. 

Toen moest ik hard lachen: eerst wilde hij het minimumloon omhoog, nu wilde hij het bedrijfsleven ontzien. Die man leeft niet in de echte wereld, of hij moet een geldboom op zijn dakterras hebben. Omtzigt: “Sinds wanneer vinden we het nodig dat we bedrijven als ASML aan het sponsoren zijn.”

Ben benieuwd wat Pieter Omtzigt zelf van zijn bezoekje aan de studio vond. Zou hij bij nader inzien toch niet liever bij Op1 aan tafel hebben gezeten?