Roger Pluijm beleeft de week van zijn leven in Salzburg

Roger Pluijm in 'zijn' zaal in het Sound of Music-museum; foto: Helena Kalleitner

SCHIEDAM - Roger Pluijm landt weer een beetje in Schiedam, nadat hij in Salzburg de meest bijzondere week van zijn leven meemaakte. Hij was eregast bij de opening van het Sound of Music-museum in de Oostenrijkse Mozartstad. Het werd een waanzinnige week, met veel uiterlijk vertoon en ook de elegantie en de feestelijkheid die de meeste van ons alleen maar kennen van, inderdaad films en opera.

Het verhaal is bij velen al bekend. Pluijm spaarde in 25 jaar een drieduizend items bij elkaar die te maken hebben met de Sound of Music, de kaskraker met Julie Andrews, maar ook de musicals en films die eraan vooraf gingen. De autoriteiten in Oostenrijk en Salzburg, de stad waar het Sound of Music-verhaal zich afspeelt en waar de film uit 1965 goeddeels werd opgenomen, kwamen de afgelopen jaren tot het inzicht dat er een museum rond de wereldberoemde film en musical én rond het verhaal van de familie Von Trapp moest komen, en ook hoe dat te realiseren. Beide ‘ontwikkelingen’ ontmoetten elkaar. Pluijm besloot zijn verzameling aan te bieden als de basis voor het museum. Dat werd zondag 20 september voor het publiek geopend.

Roger Pluijm vloog op de 15de, op een dinsdag, naar Salzburg. Daar ging hij enkele dagen de vele bekenden langs die hij de afgelopen jaren had gemaakt, bij de krant de Salzburger Nachrichten, op de kantoren van het museum en niet te vergeten kon hij alvast ook een kijkje nemen in de kamer die geheel aan hem ‘gewijd’ is. 

Pluijm mocht twintig objecten uitzoeken uit zijn enorme verzameling, die hij het mooist vond, waaraan hij de mooiste herinneringen had of waaraan het mooiste verhaal vastzit. Ze worden tentoongesteld in een van de zalen van het museum, geheel roze geverfd, met een grote zit-/hangbank in het midden, om de zaken op het gemak tot je te kunnen nemen. Inclusief de twintig videootjes die in juni, toen de Groenoordbewoner naar Salzburg kwam, waren opgenomen. “Daarin vertel ik wat ik leuk vind aan ieder van de objecten. In het Duits ja.” ‘Sie sprechen ja gut Deutsch’ kreeg Pluijm veelvuldig te horen. Een wand in de roze kamer in het poortgebouw van Schloss Hellbrunn is voorzien van kasten die geheel gevuld zijn met de artikelen die Pluijm verzamelde.

Terug in Salzburg vorige week maakte de Schiedammer op donderdagochtend de persbijeenkomst mee, in de Orangerie van het kasteel Hellbrunn, dicht bij het museum. “De ORF (de Oostenrijkse televisie, red.), de Bayerischer Rundfunk en ook de New York Times waren aanwezig.” Pluijm stond er journalisten te woord. Daarna ging het naar Schloss Leopoldskron, dichter bij het stadshart, voor een ‘meet en greet’ met enkele acteurs die speelden in de film. Onder de gasten behalve de acteurs ook nog familie van de ‘echte Von Trapps’. “Het mooiste was de verrassingsact, waarbij honderd kinderen van het Salzburger Landestheater een scène uit film en musical vertolkten: Do-re-mi. In de open lucht.”

In de avond ging Pluijm op stap met medewerkers van het museum, ‘wij aan de negroni’. Op vrijdagmiddag was er om vijf uur een ‘vipparty’ in het Marionettentheater, hartje Salzburg, gevolgd door een diner met 32 mensen in Sankt Peter, anno 803 en daarmee het oudste restaurant van de stad. “Van die echte haute cuisine, dat je goed moet kijken wat er op je bord ligt. Alle Von Trapps waren daarbij.” Tijdens het diner speelde Mozarteum-leerlingen ‘Eine kleine Nachtmusik’, live.

Op zaterdag meldde het gezelschap zich in het Landestheater, om elf uur in de ochtend. Daar vond het openingsgala van het museum plaats, in aanwezigheid van vertegenwoordigers van de overheid - waaronder de Landeshauptmann - mensen uit de toeristenindustrie, acteurs uit de film en de ‘echte’ Von Trapps en journalisten. Er was een ronde vragen-en-antwoorden, Julie Andrews groette de aanwezigen middels een brief die werd voorgelezen. Tot slot werd Roger Pluijm in het zonnetje gezet. Hij was immers de man die ‘dreitausend sSachen gespendet’ had. “Joh, ik kreeg een applaus dat langer duurde dan dat voor Julie Andrews.” Pluijm werd in Salzburg ‘Roger Pluum, of Plüm.

Op zondag tenslotte stond de publieksopening van het museum gepland. De Schiedamse vip volgde een rondleiding met toeristen en kon zo zien hoe het publiek reageerde op de twintig objecten die door hem waren geselecteerd, inclusief de videootjes. Sterker nog, hij maakte nog reclame voor museum, film en zichzelf. “Er stonden behoorlijke rijen, want de mensen mochten maar met honderd tegelijk naar binnen. In die ‘Stau’ heb ik iedereen ‘bestückt’.” Hij sprak de mensen aan, met weggeefkaarten en een infobrief zoals hij die al vaker zelf samenstelt, met gevoel voor vorm en typografie.

Het geheel van zijn verblijf in Salzburg - logeren in de Gstättentor, een stadspoort waar het Salzburg Museum zijn gasten onderbrengt, ‘met een ijskast vol eten’ - ging de verwachtingen van Pluijm totaal te boven. Ook al had hij in de afgelopen jaren toch al regelmatig een idee gekregen van de waardering die de museum-in-oprichtingmedewerkers heb betrachten. In behoorlijk wat ontmoetingen had hij vrienden gemaakt. 

Peter Husty was zijn vaste aanspreekpunt. Hij kwam tweeënhalf jaar geleden met collega’s naar Nederland om alle artikelen van Pluijm in ontvangst te nemen - en in te laden in een vrachtwagentje. Husty is de man die van stad en staat de opdracht kreeg om het museum te realiseren. 

Met die realisatie is overigens een bedrag van 4,6 miljoen euro gemoeid, zo leerde Pluijm. Drie miljoen daarvan gaat naar verluidt al zitten in het afkopen van de filmrechten: in het museum is het prieel uit de film nagebouwd en wie daar in gaat zitten kan 360 graden in de rondte fragmenten uit de film bekijken.

Nog even de geschiedenis in. De beroemde Sound of Music-film met Julie Andrews uit 1965 vertelt het verhaal de Von Trapps. Een familie die echt bestaan heeft. Georg von Trapp was een onderzeebootcommandant (bedenk dat we tot de Eerste Wereldoorlog het Habsburgse rijk hadden, dat ook het tegenwoordige Slovenië en Kroatië behelsde en dus aan zee lag). Toen zijn vrouw Agathe Whitehead in 1927 overleed, zocht hij hulp in zijn gezin met zeven kinderen. Dat werd Maria, de ‘gouvernante’ die zij hart uiteindelijk zou stelen en met wie hij samen nog drie kinderen kreeg.

Het gezin vluchtte na de Anschluss van Oostenrijk bij Duitsland, omdat Van Trapp zich niet kon vinden in de nazipraktijken. Het gezin wilde naar de Verenigde Staten, werd daar geweigerd, bracht een ruim half jaar door in Nederland, in Warmond en in Loenen op de Veluwe, waar het vrienden had. Daarna waren ze alsnog wel welkom in Amerika.

Het gezin voorzag daar in hun inkomen door te gaan zingen. Ze konden op zeker moment rekenen op volle zalen. Maria von Trapp schreef haar memoires over de avonturen, die in 1949 verscheen. Na honderden optredens stopte het zingende gezin in 1957, vooral omdat de kinderen, in tussen geen kinderen meer, het helemaal zat waren, aldus Pluijm.

Hun ervaringen leidden tot twee Duitse films, in 1956 en 1958. Die op hun beurt weer leidden tot een musical in Amerika (1959) en daarna de Hollywoodfilm die wereldberoemd werd. Pluijm weet te vertellen dat Maria von Trapp niet rijk geworden is van het succes. “Rodgers en Hammerstein, die de musical op poten zetten, kochten van haar de rechten voor tienduizend dollar af.” De musical liep veertienhonderd voorstellingen. 

Robert Wise maakte de speelfilm, die in 1964 in Salzburg en Hollywood werd opgenomen. De ‘echte Maria’ was daarbij aanwezig, maar kon zich maar moeilijk vinden in het scenario; dat botste volgens haar te vaak met de werkelijkheid. Wise reageerde daarop met de opmerking dat het hier om Hollywood ging. “Dat is magic, wij doen wat we willen”, zo weet Pluijm te vertellen. 

In Salzburg waren bij de feestelijkheden vier acteurs uit de film te gast. Het meest uitgesproken was Nicholas Hammond, die Friedrich von Trapp vertolkte. “Hij was een heel goede spreker”, aldus Pluijm, die daarvan in zijn week in Salzburg veel meekreeg. 

Pluijm begon in het jaar 2000 met het verzamelen van alles van de Sound of Music. “Toen kreeg in mijn eerste computer en lag de wereld aan mijn voeten.” Op het internet bleek alles te koop. “Dat ging toen nog met het opsturen van dollars en ponden in brieven. Ik heb er een vermogen in gestoken. Maar steeds kwam alles per post binnen, zoals de bedoeling was.”

In 2006 begon Pluijm met het catalogiseren van zijn verzameling. Hij bleek toen al zo’n vijftienhonderd objecten bij elkaar te hebben gespaard. Die catalogus werd persoonlijk gebracht naar Salzburg. Pluijm pleitte toen al voor een museum en bood in ieder geval in gedachten zijn verzameling al aan als basis daartoe. 

“Want in Salzburg zelf hadden ze niet veel bewaard.” Ook al omdat de Oostenrijkers en Salzburgers niet zo veel met de film hadden. “Die kwam daar op 3 maart 1966 in de bioscoop, en was binnen drie dagen al uit roulatie.” Het verhaal was niet echt genoeg voor de Salzburgers, zo concludeert Pluijm. “En de slechte nasynchronisatie zal ook geen goed hebben gedaan.”

Enkele jaren geleden diende zich aan dat de wens van Pluijm werkelijkheid kon worden. Hij kreeg steeds intensiever contacten met verschillende betrokkenen in Salzburg, met name Husty, die de opdracht kreeg een museum te realiseren. Op dat moment besloot Pluijm dat hij zijn verzameling naar Oostenrijk zou brengen. “Ja, de hele verzameling, ik heb niets achtergehouden.” Behalve dan zaken die hij dubbel had. En overigens: “Ik heb nu al weer zo’n tweehonderd SOM-spullen aangekocht. Bakeliete platen bijvoorbeeld, in 1940 opgenomen, best kostbaar.” Het zal er waarschijnlijk op uitdraaien dat die spullen te zijner tijd ook naar Salzburg gaan.

Het is het allemaal waard geweest, de inspanningen en ook het afstand doen - Pluijm is wel deels financieel gecompenseerd - van de verzameling. Zo concludeert de Schiedammer, nu hij in het omgetoverde poortgebouw en de stallen van Hellbrunn gezien heeft wat er van zijn droom gekomen is. Beneden de zaal die hij heeft mogen inrichten en die met het paviljoen en de film, boven wordt vooral het verhaal van de echte familie Von Trapp verteld.

Die Pluijm dus ook van nabij heeft leren kennen. Tijdens zijn week had hij het meeste plezier met Elisabeth von Trapp, een zangeres, en haar man Ed. Zij zong ook tot slot van het gala een lied van Schubert, An die Musik, over muziek en kunst die alles verbroedert. “Ze moet ongeveer een jaar of 72 zijn”, aldus Pluijm, zelf van 1955.

Ook ontmoette Roger Pluijm Kristina von Trapp, die in het Amerikaanse Vermont een wintersportresort in Oostenrijkse stijl beheert dat al decennia een groot (zakelijk) succes is. Zij is dochter van Johannes, het jongste en tiende kind van het gezin. Verder was er Johanna II von Trapp, die opvallend genoeg sinds een jaar of tien met haar dochter in Den Haag woont. De drie vrouwen zijn nichten van elkaar, kinderen van de verschillende kinderen van het Von Trapp-gezin. 

Het zal je als eenvoudige Schiedamse jongen maar overkomen, denkt Pluijm terug in Nederland. Sowieso: de viele, vele loftuitingen die hem ten deel vielen in Salzburg. “Tot en met mensen op straat en in winkels die me aanspraken: ‘Ja, wir haben Sie gesehen, im das Fernsehen’. Dat was op de ORF Salzburg, zeg maar de RTV Rijnmond van de stad. Onwerkelijk hè.”