Schiedam derde op Onderwereldkaart van RTL

SCHIEDAM - Een derde plek. Die krijgt Schiedam van de redactie van RTL Nieuws op de Onderwereldkaart die het nieuwsmedia heeft opgesteld.

De kaart is het resultaat van een indrukwekkend breed onderzoek naar de invloed van criminaliteit op de samenleving. Sinds burgemeester Cor Lamers is het woord ‘ondermijnende criminaliteit’ ook in Schiedam ingeburgerd en de onderzoeksredactie van RTL wilde precies dit in kaart brengen: hoe ondermijnend is criminaliteit in Schiedam?

Aan de hand van vijftien indicatoren meet RTL Nieuws dit ondermijningsrisico in Nederlandse gemeenten. Denk aan het aantal geregistreerde misdrijven tot kwetsbaarheden en gelegenheden. Ze zijn opgedeeld in twee categorieën: registraties en kwetsbaarheden. Qua geregistreerde ondermijnende criminaliteit staat Schiedam op plek 6 van 336 Nederlandse gemeenten.

Op basis van alle kwetsbaarheden samen staat Schiedam op plek 2 van alle gemeenten. Gecombineerd maakt dat een derde stek, na Heerlen en Rotterdam, en voor Den Haag, Kerkrade, Vlaardingen en Amsterdam. 

Registraties

Registraties van ondermijnende criminaliteit geven aan in hoeverre criminele zaken al gezien en gemeld worden door inwoners en opsporingsinstanties. Geregistreerde criminele activiteiten kunnen bovendien een voorspeller zijn voor ondermijnende criminaliteit in de toekomst, aldus de RTL-onderzoeksredactie. “Zo zijn diverse gemeenten aantrekkelijk voor criminaliteit vanwege bijvoorbeeld de aanwezigheid van een haven, waardoor er ook meer criminele activiteiten geregistreerd en gemeld worden.”

Schiedam staat met name ook op de Onderwereldkaart omdat er veel ondermijnende delicten worden vastgesteld en vanwege een groot aantal verdachte transacties. 

Ondermijnende delicten zijn bijvoorbeeld drugshandel, witwassen en afpersing. Schiedam telt 119 door de politie geregistreerd(e) ondermijnende delict(en) per 10.000 inwoners. En staat daarmee op plek 2 van alle 336 gemeenten. De cijfers komen uit het rapport Zicht op Ondermijning/2023.

Uit hetzelfde rapport, maar dan van een jaar eerder, komt de informatie die maakt dat RTL Schiedam op plek drie zet waar het gaat om verdachte transacties. “Banken, bedrijven en notarissen moeten alert zijn op ongebruikelijke betalingen”, zo schrijft de onderzoeksredactie. “Bijvoorbeeld als een dure nieuwe auto met contant geld wordt afgerekend.” Dit soort transacties moeten zij melden bij de Financial Intelligence Unit (FIU). De FIU beoordeelt vervolgens of de transacties ook daadwerkelijk verdacht zijn en speelt deze door aan de politie en het Openbaar Ministerie.

In Schiedam is bij 1,4 procent van de bedrijven in de afgelopen vijf jaar een verdachte transactie geweest. Daarmee staat Schiedam op plek 3 van de 336 gemeenten. In veertig gemeenten zijn in de onderzochte periode geen verdachte transacties geregistreerd bij bedrijven.

In de andere drie rubrieken onder Registratie staat Schiedam lager, dus met mijn ondermijningsrisico. Het gaat om de rubrieken Wapenhandel (met Schiedam op stek 46), Mensenhandel (onze stad op 44) en Meld Misdaad Anoniem; op basis van het aantal meldingen bij Meld Misdaad Anoniem (in Schiedam 23,7 melding(en) van ondermijnende criminele activiteiten per 10.000 inwoners in de jaren 2022 tot en met 2024) staat de stad hier 89ste. 

Kwetsbaarheden

Naast registraties is het volgens de RTL-redactie van belang om te kijken naar kwetsbaarheden in gemeenten. Het gaat om gelegenheden die kunnen leiden tot ondermijnende criminaliteit. De redactie keek naar tien indicatoren die kunnen wijzen op kwetsbaarheden. Op basis van alle kwetsbaarheden samen staat Schiedam zoals gezegd op plek 2 van de Nederlandse gemeenten

Die op een na hoogste stek wordt vooral ingegeven door hoge klasseringen waar het gaat om problematische schulden, ervaren overlast en onveiligheid, bedrijven met een veroordeelde eigenaar of bestuurder en sociale samenhang (of in dit geval het ontbreken daarvan)

“Wie financieel klem zit is kwetsbaar”, stellen de onderzoekers. “Door hen hulp te bieden in ruil voor een wederdienst kunnen mensen de criminaliteit in worden geloodst.” In Schiedam heeft 15,7 procent van de huishoudens volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (over 2025) problematische schulden. Op de ranglijst van gemeenten staat Schiedam daarmee op plek 2.

Een andere factor is de ervaren overlast en onveiligheid. “Als er in een wijk veel criminaliteit of ongewenst gedrag is, zijn mensen minder geneigd om overlastgevers aan te spreken op hun gedrag”, zo stelt RTL Nieuws. “Zo'n wijk kan een voedingsbodem zijn voor ondermijnende criminaliteit.” Op basis van informatie uit de Leefbaarometer zetten de onderzoekers Schiedam op dit aspect op positie 2.

Op plek 3 op de Onderwereldkaart komt Schiedam waar het gaat om bedrijven met een veroordeelde eigenaar of bestuurder. “Wie eerder in de fout is gegaan, heeft een grotere kans om dat opnieuw te doen. Bij mensen met een strafblad in drugs- en vermogensdelicten is dit risico bovengemiddeld.” 2,7 procent van de bedrijven in Schiedam heeft een eigenaar of bestuurder die eerder veroordeeld is voor ondermijnende delicten.

Ook al wordt bijvoorbeeld de onderlinge verbondenheid in de Gorzen nog wel geroemd, RTL Nieuws zet Schiedam op plek 4 als het gaat om de factor ‘Sociale samenhang’ in het rijtje kwetsbaarheden die kunnen leiden tot ondermijnende criminaliteit. “Uit diverse onderzoeken blijkt dat omzien naar elkaar een positief effect heeft op ongewenst gedrag. Wanneer er meer sociale samenhang is in gebieden, is de kans op ongewenst gedrag, zoals ondermijnende criminaliteit, kleiner.” Een hoge plek betekent hier dus weinig sociale samenhang. RTL haalt de info hiervoor uit de Leefbaarometer van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. 

Op andere factoren scoort Schiedam lager, dus gunstiger. Als het gaat om ‘inwoners verdacht van een ondermijnend delict’ (denk aan drugs- en vermogensdelicten) dan komt Schiedam onder de 336 gemeenten op plek 9. Dezelfde stek bereikt de stad op de lijst met aantallen woningen in handen van 'snelle groeiers’ (een indicatie dat er snel geld wordt verdiend in de drugshandel). Als het gaat om Risicojongeren (op basis van Halt-straffen, voortijdig schoolverlaten en armoede in het gezin) komt de stad op plek 10.

RTL keek verder naar het vastgoed in bezit veroordeelde eigenaars. Hier komt Schiedam op plek 69. Tien plekken lager staat de stad om de lijst met ‘bedrijven met drie of meer opvallende kenmerken’. Volgens Graydon Creditsafe heeft 0,1 procent van de bedrijven in Schiedam minimaal drie opvallende kenmerken als snelle bestuurswisselingen of extreem afwijkende financiële cijfers.

Waar het gaat om spookbewoning komt Schiedam, met 0,3 procent van de woningen in die categorie op plek 139.

Alle informatie over Schiedam uit het onderzoek van RTL Nieuws is hier te vinden.