Kansenfabriek produceert vertrouwen en moed

SCHIEDAM – De Kansenfabriek in Nieuwland draaide gisteren op volle toeren. Wat er aan het eind van de lopende band rolde? Vertrouwen op een baan, vertrouwen in (jonge) mensen die zich klaarstomen voor de arbeidsmarkt en moed voor al die mensen die tussen de bedrijven - en scholen - door moeten zorgen voor de smeerolie in het soms wat boosaardige en gekmakende systeem van leren, werken en verdienen.

Zo'n veertig vertegenwoordigers vanuit de wijk, de gemeente, Stroomopwaarts en Woonplus ontmoetten elkaar bij Goflex op Vijfsluizen voor een inspirerende middag.

En dat werd het. De inspiratie werd vooral veroorzaakt door zes sprekers die in twee sessies met workshops vertelden over hun ervaringen met werk vinden en werk verschaffen.

Want daar gaat het om bij de Kansenfabriek, zo legde wethouder Mario Stam aan het begin van de middag nog maar eens uit: “Het idee van de Kansenfabriek is te kijken op welke manier Nieuwlanders dichter bij de arbeidsmarkt en een betaalde baan gebracht kunnen worden.”

Dat is natuurlijk koren op de molen van Stroomopwaarts, het regionaal participatiebedrijf van de Waterweggemeenten. Goed voor 8500 'klanten' op jaarbasis, vertelde directeur Desiree Curfs. “Momenteel verzorgen we zesduizend uitkeringen; dat doen we met veertienhonderd medewerkers, waarvan duizend met een beperking, de mensen die komen van de voormalige sociale werkvoorziening.”

Stroomopwaarts speelt een belangrijke rol in het weer aan het werk helpen van Nieuwlanders. Dat doet het met de afdeling Instroom, die mensen die zonder werk raken ontvangt, uitkeringen verzorgt en ook een rol speelt in de sanering van schulden. De afdeling Uitstroom begeleidt naar werk, onder meer in werkgroepen met werkzoekenden. Een belangrijke activiteit, aldus Curfs. “Het is voor mensen die steeds een afwijzing krijgen op zoek naar werk, belangrijk om te zien dat zij niet de enigen zijn die dit overkomt. Als er iemand werk vindt geeft dat weer vertrouwen aan de hele groep.” Alles wordt op alles gezet om mensen uit een uitkeringssituatie te halen. “Want als mensen lang in een uitkering zitten, leidt dat tot een heleboel extra problemen, dat kan ik u verzekeren”, aldus Curfs.

Dat er nog een hoop te doen is, ook voor de Kansenfabriek, bleek ook op de middag. Want Nederland verandert, oude industrieën zijn niet meer die banenmotoren die bijvoorbeeld de scheepsbouw ooit voor Nieuwland was. Banen vervallen door robotisering. Daarbij kan de integratie-industrie niet echt een geweldig rapport overleggen, zo bleek ook. Het netto-effect van alle inspanningen is niet bijster hoog; de banen die mensen krijgen zijn lang niet altijd duurzaam. Zo gaan mensen van uitkering naar tijdelijk baantje naar uitkering.

Maar als je durft te experimenteren dan blijkt er ook het nodige mogelijk. Zoals in Zaanstad. Daar groeide het Bewonersbedrijf Poelenburg uit tot Bewonersbedrijf Zaanstad, zo vertelde Monique Sommer, werkzaam bij de gemeente Zaanstad. Wat begon als een klussendienst om mensen op weg te helpen naar werk, groeide en groeide. “Nu runt het bewonersbedrijf een buurthuis. Zij zeggen: we hebben maar twee dingen nodig. Klussen en mensen die klussen kunnen doen.” Om dat voor elkaar te krijgen moeten soms in de ambtelijk molen wel ongebaande paden worden gegaan, aldus Sommer. En dat gaat niet altijd bij ieder van harte.

Dat bleek wel het motto van de middag: pak aan, experimenteer, wees professioneel. Aan ambtelijk geneuzel of een pappen-en-nathouden mentaliteit zijn al zo veel projecten gesneuveld. Dat geldt ook voor Schiedam. “Schiedam kan hoger op de ladder van ondernemersvriendelijkheid”, viel te horen. Het aantal ondernemers in Schiedam schijnt vorig jaar afgenomen. En hou ook eens op met die 'doelgroepenterreur', waarbij bedrijven voor ieder karretje worden gespannen. “Je moet ook realistisch zijn naar ondernemers en hen niet overvragen.”

Aan de andere kant: heel veel vraag op de arbeidsmarkt in de komende jaren zal vervangingsvraag zijn. “Dan kunnen we nu toch al uitrekeningen hoeveel mensen in welk segment er in 2018 nodig zijn?!” In Oss schijnt men met dit gegeven in het achterhoofd setjes te hebben gemaakt van bijna pensionado en startende-nu-nog-leerling.

Misschien wel het beste voorbeeld van mensen klaarstomen voor de arbeidsmarkt is nog wel Goflex, gastheer van de middag. De particuliere opleiding borduurt voort op de sluiting van bedrijfsscholen. “Als zij sluiten, beginnen wij, zo bedachten de initiatiefnemers”, aldus regiomanager Warner Rosenboom van Goflex. Het bedrijf biedt nu volgens hem opleidingen die 'een mengeling zijn van bedrijfsscholen en de vroegere MTS'. In Schiedam gaat het om een leerwerkaanbod aan 35 leerlingen in de meet- en regeltechniek. “En ook nog eens in de metaal aan twintig mensen”, ook al is dat op het terrein van een klant in Dordrecht.

Opleidingen waar het bedrijfsleven om zit te springen, getuige het feit dat bedrijven in de regel de opleidingen bij Goflex betalen, volgens het systeem 'vier dagen werken, één dag naar school', al dan niet aangevuld met twee avonden avondschool. “Veeleisend”, aldus Rosenboom, “zeker als je dat vier tot zes jaar doet”. Maar jonge mensen tussen de zeventien en 23 (en soms nog iets ouder, bijvoorbeeld als ze eerder in hun leven de verkeerde keuzes hebben gemaakt) doen het graag, 'want ze leren, doen werkervaring op en hebben een salaris'. Bijvoorbeeld bij Shell Pernis, waar 25 mensen van Goflex aan het werk zijn.

Één grote klacht heeft Rosenboom nog: het lukt maar niet om dames geïnteresseerd te krijgen in technische beroepen. Ook hijzelf krijgt op bezoek bij scholen in de stad en ommeland amper respons. Goflex ging van veertig naar 485 leerlingen. “Maar van die 485 zijn er vijf vrouw.” Terwijl er volgens Rosenboom vrouwen nodig zijn in de industrie. “Met name op kantoor, in de werkvoorbereiding en planning. Vrouwen zijn daar gewoon beter in.”

Misschien dat voor een wat hardere aanpak moet worden gekozen. Want dat bleek ook: de liefde moet wel een beetje van twee kanten komen. “Niemand zit voor zijn plezier in de bijstand”, zo stelde wethouder Stam. Maar soms leidt die aversie niet direct tot actie. “Sancties hebben effect”, stelde een onderzoeker.

In Breda lijken ze die niet nodig te hebben. Daar loopt het project Ons Coöperatief, zo vertelde Mariëlle de Groot. “Dat bestaat uit zestien leden met behoud van uitkering, die samen een buurthuis runnen. Verhuur, schoonmaak, alles doen ze zelf.” Negen mensen zijn in de afgelopen drie jaar 'uitgestroomd' naar een betaalde baan, hetgeen de gemeente Breda zo ongeveer een ton opgelverd moet hebben van uitgespaarde uitkeringen. “Binnen de coöperatie kunnen de deelnemers ook sparen voor een opleiding.”

Waarom het werkt? “ Mensen doen waar ze goed in zijn en zitten zelf aan het stuur van het bedrijf.” Dat is mogelijk omdat zij een jaar geen sollicitatieplicht hebben en omdat een ledenvergadering de koers van de coöperatie bepaalt. “Zodoende zijn de leden heel betrokken en zetten ze zich voor honderd procent in.” De winst van hun inspanningen, letterlijk, wat er aan het eind van het jaar overblijft na vereffening van kosten en baten, is teruggestort aan de gemeente.

Dat zijn de voorbeelden waaraan behoefte is. Schiedams eigen Lisa's Kitchen kan ook uitgroeien tot zo'n toonbeeld. Initiatiefneemster Necla Yerlikaya acht de kans 'zeer groot' dat ook de vrouwen die bij haar een leerwerktraject doorlopen, zullen doorstromen naar een echte baan.