Beneden aan de Vlaardingerdijk

COLUMN - Als voorzitter van het Comité Open Monumentendagen Schiedam ben ik dit hele weekend aan de wandel. Heel veel mensen offeren hun vrije tijd in dit prachtige zomerweer op om iets moois te laten zien aan de vele mensen – vanuit onze stad en heel vaak van (ver) daar buiten – die toch niet naar strand of zwembad zijn gegaan. En het was best druk. Maar terzake. Ik doe altijd mijn best zoveel mogelijk monumenten te bezoeken om daar namens het comité “dank u wel” te zeggen. Zo kwam ik ook in de Roemeens Orthodoxe Kerk beneden aan de Vlaardingerdijk, ongeveer bij het einde van de Aleidastraat en de Fabristraat.

Die plek ken ik goed. Mijn halve familie is er ooit ter aarde besteld, want het was het katholieke kerkhof. De Roemeense orthodoxen hebben de rouwkapel herschapen in een intieme maar indrukwekkende kerk vol prachtige iconen. Voor een gedeelte komen die uit Oost-Europa, maar er is ook een groot aantal in Nederland zelf vervaardigd. In een bijgebouwtje zat een iconenschilder met een fijn penseel aan een afbeelding te werken van de Heilige Maagd. Hij baseerde zich op een ander icoon en het was duidelijk dat van hem veel geduld en grote nauwkeurigheid werden gevergd. Ik kreeg de indruk dat de concentratie die je nodig hebt om een werkelijk mooi icoon te maken, erg lijkt op die van meditatie. Je komt dicht bij God door zijn heiligen volgens vaste regels en patronen steeds weer af te beelden.

Ik moest denken aan de begrafenis van mijn grootvader, al weer meer dan een halve eeuw geleden. Ik was een jaar of twaalf en zat diep geschokt in de kale rouwkapel waar de laatste gebeden plaats vonden, voor hij werd weggebracht naar zijn graf ergens midden op het kerkhof. We moesten allemaal met een klein schepje wat aarde op de kist storten en ik gooide mis. Mijn zand gleed langs de kant af. Ik begreep dat ik het niet nog een keer mocht proberen en schoof vechtend tegen mijn tranen door. Ik schaamde mij en besloot nooit meer een voet op een kerkhof te zetten. Uiteraard is die gedachte weggeëbd.

Ik keek om mij heen en voelde de vrede die de Roemeense gelovigen in de oude rouwkapel hadden gesticht en het gevoel van h o o p dat zij creëerden. Volgende week zaterdag moet ik de hele dag Schiedamse verhalen vertellen in het Stedelijk Museum. Ik ga het ook over mijn grootvader hebben. Niet over zijn begrafenis, maar hoe hij in de oorlog op een van de schepen van de roemruchte Vereenigde Nederlandsche Scheepvaartmaatschapppijen (VNS) werd getorpedeerd. Vanuit de reddingsboot maakte hij een foto van het zinkende schip. Die foto is zoekgeraakt. Dat is heel jammer.