Categorieën

Service

Culturele apartheid

Culturele apartheid
Uit

Culturele apartheid

  • Han van der Horst
  • 21-01-2024
  • Uit
Culturele apartheid

Beeld door Han gemaakt via Bing Image Creator


COLUMN - Afgelopen donderdagavond was ik weer eens in de oude bibliotheek. Het bijzondere van Schiedam is dat de oude bibliotheek juist in een nieuw gebouw gevestigd is en wel op het Stadserf tegen het Theater aan de Schie aan. De nieuwe bibliotheek zit daarentegen in een oud gebouw, namelijk de Korenbeurs. 

De gemeente zit een beetje met die enorme ruimte aan het Stadserf in zijn maag, want je kunt er eigenlijk niks mee behalve boeken opslaan. Maar ja, daar is nu een andere en betere plek voor gevonden. Daarom wordt de oude bibliotheek soms gebruikt voor bijeenkomsten. Op donderdagavond wilden de wethouders Frans Hamerslag en Petra Zwang hun cultuurvisie en -beleid eens tegen het licht laten houden door de sector zelf. Daarom waren vertegenwoordigers uitgenodigd van alle Schiedamse organisaties die zich met cultuur bezig houden, van het Stedelijk Museum tot het muziekkorps Sint Radboud of de beheerder van het Schreihuisje. Daarnaast waren er burgers gekomen die zich persoonlijk verbonden voelden met cultuur. De gemeente hanteerde voor toelating namelijk het beginsel van de zoete inval. Ook ik was op komen dagen want ik ben voorzitter van de Historische Vereniging Schiedam en geschiedenis is niet alleen een wetenschap maar ook cultuur. 

We werden in groepjes langs verschillende onderwerpen en hete hangijzers geloodst om daarover ons licht te laten schijnen en waar relevant te laten zien wat we zelf dan op dat gebied deden. Hoe zat het bijvoorbeeld met de dwarsverbanden? Wat wilden we met de wijken en wat déden we dan met ze? Wat vonden we van het instrumentarium van de gemeente? Moeten wij investeren in de jeugd? IJverige ambtenaren leidden de groepsdiscussies en schreven op wat naar voren werd gebracht. 

Ondertussen schitterden twee geelkoperen nagels aan de doodkist van cultureel Schiedam alsof er schijnwerpers op waren gezet. Nog voor de groepsgesprekken begonnen, vestigde wethouder Hamerslag daar de aandacht op. De vette jaren zijn voorbij, de magere jaren komen eraan. Er zal geen budget zijn voor extra investeringen die niet elders door bezuinigingen hoeven te worden gecompenseerd. Dat was wat hem betreft punt één. Wat later kwam Hamerslag met punt twée: hij overzag ons allemaal en stelde vast dat wij een blank gezelschap vormden. En dat terwijl inmiddels de helft van de Schiedammers van geheel andere afkomst is. Die waren hier nauwelijks vertegenwoordigd. De nieuwe stadsdichter Kershawn Rijssel, onder fans beter bekend als KMR, was ongeveer de enige. 

Zo´n beetje alle aanwezigen erkenden dat dit een groot probleem was. In de groepsgesprekken klonk vaak de verzuchting dat het in de praktijk zo moeilijk was de etnische grenzen te doorbreken Er waren ook deelnemers die ervaringen deelden over hoe zij er (soms) wel in slaagden. Iedereen meende dat we alles op alles moesten zetten om de andere helft van de Schiedammers bij onze culturele activiteiten te betrekken, maar dat vooralsnog onhelder bleef wat dit alles op alles zetten in de praktijk moest betekenen. 

Exact hetzelfde verhaal kun je vertellen over de jongeren. Wij waren geen van allen zelf jongeren. We hadden geen goed zicht op hun cultuur, die wel degelijk bestaat maar meestal door ons – de nette mensen – niet wordt erkend of als een bedreiging wordt beschouwd. Kijk maar naar dat gejammer in de media over opstandige raps en influencers die onze grenzen overschrijden maar juist wel jongeren weten aan te spreken. De beheerder van het Schreihuisje zei iets heel verstandigs. ¨Wij hebben in het Schreihuisje veel contact met de jeugd. Overdag komen kinderen van zeven tot tien jaar naar ons toe om in het Schreihuisje dingen te doen die zij thuis niet mogen.¨

Dit gegeven kun je vanuit verschillende richtingen aanvliegen, zoals men dat in de ambtenarij pleegt te zeggen. Stof tot nadenken. 

Het begon me tijdens de bijeenkomst al een beetje te dagen, maar pas in de tram naar huis kwam de helderheid: zo moest je het niet benaderen. Het is onzin dat die andere helft van de Schiedammers – of de jongeren van onze stad - in een culturele woestijn verkeren. Dat was eigenlijk heel aanmatigend: er zo over denken. Die andere Schiedammers hadden in hun eigen etnische, religieuze en leeftijdsgroepen wel degelijk een cultuur met uitingen op velerlei gebied. Alleen, wij, de blanken die in de oude bibliotheek vergaderden, hadden daar geen weet van. 

In Schiedam kennen wij een informele apartheid. De meeste etnische groeperingen kunnen best gezellig náást elkaar leven maar niet mét elkaar. Het gaat heel gemoedelijk. Het komt ook niet veel verder dan een groet in het trappenhuis. Wij moeten leren die andere culturen in onze stad te zien, te leren kennen, te omarmen. Dit klinkt allemaal hoogdravend en theoretisch. Het is het ook. De traditionele culturele organisaties in onze stad en de daarmee verbonden ambtenarij zullen niets bereiken zo lang zij de Schiedammers buiten hun eigen etnische, blanke kring en buiten hun leeftijdscohort op de traditionele wijze blijven benaderen. Namelijk op de manier van ontwikkelingswerkers. Zo werkt het niet meer. Voor de goede orde: ik ben zelf geen haar beter.