Moeder: ‘Dit is geen steun, maar straf’

SCHIEDAM - Als de zeventienjarige zoon van Sara opnieuw de fout ingaat, kan het hele gezin op straat komen te staan. Dat schrijft de burgemeester van Schiedam aan de alleenstaande moeder, na de vondst van een revolver bij haar zoon. Met lede ogen ziet ze haar zoon afglijden richting het criminele milieu, niemand krijgt grip op hem. “Ik heb jarenlang om hulp gevraagd. Wat kan ik nog doen?” 

Dit artikel is gemaakt in samenwerking met Rijnmond, Twee en Schiedam24. Vanuit een pop-up redactie aan de Dam 1 in Schiedam werken journalisten de hele maand februari aan het thema jeugdcriminaliteit, in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen.

Sara woont met haar vijf kinderen van dertien tot negentien jaar in een kleine huurwoning in Schiedam-West. Het huis is gezellig ingericht, met planten in hangpotten en Afrikaanse kunst aan de muur. Op tafel staat een volle fruitschaal. Door het plafond klinken bastonen uit de kamer van haar dochter.

In detentie

Sara’s kinderen wonen allemaal nog thuis, behalve haar zoon Omar (echte naam bij redactie bekend). Hij zit sinds de wapenvondst vast in een jeugdinrichting in Spijkenisse. Ze laat een foto van hem zien, gemaakt op zijn zeventiende verjaardag, vlak voordat hij werd vastgezet.

“Ik zie een jongvolwassen man. Behulpzaam, netjes. Zijn kamer was altijd opgeruimd. We hadden nooit ruzie. Thuis gedraagt hij zich normaal. Buiten is dat anders.”

Omar werd in 2023 voor het eerst aangehouden bij een gewapende overval op een designerwinkel in Roosendaal. Volgens zijn moeder werd hij via Snapchat benaderd om, samen met drie volwassenen, te helpen bij de overval.

Omar hoort volgens de politie bij de groep jonge criminelen uit Schiedam die rivaliseert met een andere groep jongeren uit Rotterdam. Het gaat om 61 jongeren tussen dertien en 27 jaar, die betrokken zijn bij overvallen, berovingen en steekpartijen.

Stelen voor 3000 euro

"Ik was stomverbaasd”, zegt Sara. “Hij ging gewoon naar school en vier keer per week naar voetbal. Hij vertelde dat hij was gevraagd kleren te stelen en in een vuilniszak te stoppen. Daar zou hij drieduizend euro voor krijgen. Een te aanlokkelijk aanbod voor zo’n jongen. Pas in de winkel bleek dat hij een wapen op de verkoper moest richten."

Vorig jaar werd Omar opnieuw verdacht, ditmaal van een overval op een winkel aan de Dam in Schiedam. Dat leidde tot een inval van een arrestatieteam in hun woning. Tussen het hoofdbord en het matras van zijn bed werd een vuurwapen gevonden. Hij verklaarde dat hij het wapen van iemand had gekregen voor zijn eigen veiligheid.

Geen eerdere signalen

De zaak rond de overval werd later geseponeerd, omdat Omar op dat moment met zijn moeder bij de kaakchirurg zat. Zijn naam komt inmiddels wel 98 keer voor in de politiesystemen, onder meer vanwege overvallen, fraude, wapenbezit en belediging en mishandeling van een politieagent.

Sara begrijpt niet hoe het zo uit de hand kon lopen: "Ik vind het vreselijk wat hij anderen aandoet. En ik weet ook niet waarom hij dit doet. Als we dat wisten, konden we helpen om het te stoppen.” Ze zegt dat Omar als kind wel snel boos kon worden en dat het op de middelbare school niet goed ging. “Maar ik had geen signalen dat het zo ernstig zou worden."

Breekpunt

Volgens Sara escaleerde het gedrag van haar zoon na de dood van haar pleegzoon Jaro (echte naam bij redactie bekend). Hij kwam om het leven bij een steekpartij in Maassluis. Hij zou ruzie hebben gekregen met zijn beste vriend.

“Jaro woonde lange tijd bij ons in huis. Mijn kinderen zagen hem als hun broer. Omar heeft hem in zijn graf gelegd. Dat heeft diepe indruk op hem gemaakt. Sindsdien is hij verhard en kreeg een ‘fuck it’-mentaliteit.”

Schiedamse jeugdgroep

De gemeente Schiedam rekent Omar tot jeugdgroep #22 of PWG (Parkwerkgroep). Jongeren gebruiken deze naam op Snapchat en Telegram, vaak ook met groene hartjes. Volgens Sara staat groen voor Schiedam en het hart voor de onderlinge loyaliteit. “In hun beleving is het een broederschap. Ze zien het als familie.”

Ze benadrukt dat de jongeren zichzelf niet als criminele organisatie zien. Het is ook geen drillrap-groep, zoals de gemeente stelt. “Het zijn maar een paar jongens die muziek maken. De rest hangt gewoon samen rond de Parkweg en de Troelstralaan. Het zijn geen slechte jongens. Ze maken wel de verkeerde keuzes en kunnen de gevolgen niet goed overzien.”

Invloed van Mocro Maffia

Volgens Sara willen ze snel geld verdienen voor kleding en schoenen. Status of een hiërarchie speelt volgens haar geen rol. “Ze opereren in kleine groepjes, los van elkaar. Niemand dwingt ze.” Wel ziet ze de invloed van series als Mocro Maffia. “Die romantiseren criminaliteit. Dat vergiftigt die kinderen.”

De echte geweldsgolf ontstaat na een ruzie, zo’n vier jaar geleden, tussen Schiedamse jongeren en de Rotterdamse Kruiskadegroep. Sindsdien bedreigen ze elkaar en gebruiken ze soms zelfs dodelijk geweld. De achtergrond van het conflict is voor Sara een raadsel. Duidelijk is wel dat de gemeente het geweld wil stoppen.

Schiedam heeft samen met de politie en het Openbaar Ministerie een plan opgesteld om kwetsbare jongeren uit de criminaliteit te halen. Twintig jongeren kregen een uitnodiging voor een persoonlijk gesprek met de burgemeester, de politie en het Openbaar Ministerie. Omar zit daar niet bij.

En daar baalt Sara van. Zelf klopte ze vier jaar lang aan bij instanties. Eerst bij het wijkteam, vanwege zijn boosheid. Een weerbaarheidstraining hielp onvoldoende. Later kwam Omar terecht bij jeugdhulpverleningsinstantie Enver.

Agressietraining

Een hulpverlener van die organisatie kwam een half jaar lang wekelijks langs en adviseerde een agressietraining bij regionale jeugdhulpverlening Mevis. Zo ver is het nooit gekomen. "Daar wilden ze hem opnieuw onderzoeken, dat vond ik krom. Omdat hij zelf geen hulpvraag had, konden ze ook niks voor hem doen, zeiden ze."

Sara kan zich enorm opwinden over hoe mensen nu oordelen over haar situatie. "Ze praten uit onwetendheid. Ik ben ervan overtuigd dat ik als moeder heb gedaan wat in mijn macht was. Misschien was ik een tijdje minder beschikbaar voor mijn kinderen toen mijn ouders in korte tijd na elkaar overleden. Dat had ik anders kunnen doen. Maar ik heb echt om hulp gevraagd."

Bestuurlijke waarschuwing

De brief die ze vorig jaar ontving na de wapenvondst, heeft haar dochter slapeloze nachten bezorgd. Zelf kreeg ze therapie voor haar angst voor dakloosheid. Burgemeester Harold Bergmann schrijft in de brief aan de moeder dat hij de woning voorlopig niet sluit omdat er nog minderjarige kinderen wonen.

Het blijft bij een bestuurlijke waarschuwing. Maar bij een nieuwe wapenvondst of verstoring van de openbare orde, kan het huis alsnog worden gesloten. Verhuurder Woonplus kan dan de huurovereenkomst ontbinden. Bergmann sluit af in de brief met: "Ik geef u het voordeel van de twijfel en ga ervan uit dat het niet zover hoeft te komt."

Langdurige behandeling

Voor Sara voelt de brief als dreigement. “Dit is geen steun, maar straf. Omar komt een keer vrij en komt dan weer thuis bij dezelfde vrienden. Misschien zet de detentie hem aan het denken. Maar eigenlijk hoop ik op een langdurige behandeling, ver weg van hier. Zodat hij sterker in zijn schoenen komt te staan en leert omgaan met verleidingen.”

De harde aanpak van de gemeente keurt ze af. Die is volgens haar te veel gebaseerd op macht en gezag. “Als de burgemeester echt verandering wil, moet hij verbinding zoeken. Om de tafel gaan met ouders, ervaringsdeskundigen, hulpverleners en andere gemeenten. Dit probleem stopt niet bij de stadsgrens. Als maatschappij moeten we voorkomen dat er nog meer doden vallen.”

Mevis en de gemeente Schiedam willen niet ingaan op individuele gevallen. Tot nu toe hebben elf jongeren een persoonlijk gesprek gehad met de burgemeester, wijkagent en het Openbaar Ministerie.